Minister-president van Portugal Antonio Costa (L), voorzitter van de Europese raad Charles Michel (R) en voorzitter van de Europese Comissie Ursula von der Leyen.

Commentaar: EU kan sociale ambitie niet waarmaken

Minister-president van Portugal Antonio Costa (L), voorzitter van de Europese raad Charles Michel (R) en voorzitter van de Europese Comissie Ursula von der Leyen. Foto: AFP

De Europese Unie dichter bij de burger brengen. Dat is de insteek van de zondag begonnen Conferentie over de toekomst van Europa. Ook de speciale Sociale Top vrijdag en zaterdag in het Portugese Porto, waar werd gesproken over het sociaal en werkgelegenheidsbeleid van de Europese Unie, beoogde de kloof tussen Brussel en de gewone Europeaan kleiner te maken. Beide initiatieven zijn geen onverdeeld succes.

Bij de Conferentie over de toekomst van Europa kunnen burgers meedenken over hoe de EU eruit moet gaan zien, bijvoorbeeld op het gebied van digitalisering, democratisering en - actueel vanwege de pandemie - de gezondheidszorg. Op de EU-top in Porto werd gesproken over invoering van een minimumloon, armoedebestrijding en betere bescherming van werknemers.

Het is vooral de Europese Commissie die probeert de Europese pijler van sociale rechten wat robuuster te maken om het vertrouwen van de burgers in de Europese instituties te vergroten. In de afgelopen jaren hebben de EU-lidstaten elkaar beconcurreerd in lagere belastingen en goedkope arbeid. Veel burgers zijn ook de kredietcrisis niet vergeten toen de banken op kosten van de belastingbetalers werden gered. Wil de Europese samenwerking kans van slagen hebben, zo redeneert Brussel, dan moet de neoliberale wind gaan liggen en moet Europa kiezen voor een socialere koers.

Lidstaten zijn niet tegen sociaal beleid, maar ze willen niet te veel Brusselse bemoeienis

Maar de Brusselse plannen stuiten op verzet van de lidstaten. Zo kwam de Europese Commissie onlangs met een bescheiden opzetje voor een Europees minimumloon. Dat plan sneuvelde omdat de Europese landen zeggenschap daarover niet uit handen willen geven.

Natuurlijk zijn de lidstaten niet tegen sociaal beleid, maar ze willen niet te veel bemoeienis van Brussel. Omdat sociaal beleid behoort tot de bevoegdheid van de lidstaten en niet van Brussel, staat de Europese Commissie ondanks de vaak ronkende taal zo goed als machteloos. De burgerdialoog over de toekomst van Europa zal daarom net als de EU-top in Porto niet snel leiden tot nieuw EU-beleid, alle mooie woorden ten spijt.

Kiezer tegemoetkomen

EU-lidstaten voelen er weinig voor hun nationale bewegingsruimte in te krimpen door zich vast te leggen op Europese voornemens. Bovendien komen ze liever zelf de kiezers tegemoet met aardige gestes, zoals een hoger minimumloon, dan dat ze Brussel met de eer laten strijken. Alleen als de lidstaten het zelf niet aankunnen, wordt het Brussel gegund een rol te spelen. De Europese Commissie zou er verstandig aan doen dat verhaal te vertellen. Nu wekt het de valse suggestie dat het hervormingen kan afdwingen. Dat leidt alleen maar tot een grotere kloof met de burgers, terwijl de opzet juist is die te verkleinen.

Reageren? hoofdredactie@frieschdagblad.nl