Commentaar: Het leenstelsel moet hoe dan ook anders

Het Centraal Planbureau (CPB) kwam deze week met nogal onverwachte gegevens over het leenstelsel voor studenten in het wetenschappelijk en hoger beroepsonderwijs (hbo).

Het studentenprotest op de Dam, tegen het plan van minister Van Engelshoven om studenten meer rente te laten betalen op studieleningen.

Het studentenprotest op de Dam, tegen het plan van minister Van Engelshoven om studenten meer rente te laten betalen op studieleningen. Foto: ANP

Er bestaat voor de toegankelijkheid van het hoger onderwijs geen aanleiding om het leenstelsel geheel of gedeeltelijk terug te draaien, zo luidde de conclusie. De basis van dit oordeel is gebaseerd op eigen onderzoek en de gegevens van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).

Scholieren gaan volgens het onderzoek nog net zo vaak studeren als voor de invoering van het leenstelsel in het 2015, toen de basisbeurs werd vervangen.

Het onderzoek moet een onderbouwing geven voor de discussie die nu plaatsvindt. Veel partijen willen van het leenstelsel af. Ook de bedenkers ervan, GroenLinks en de PvdA, hebben een draai gemaakt. Bijna de hele Kamer is op zoek naar alternatieven. En het leenstelsel zal zeker bij de komende verkiezingen een belangrijk item zijn.

Het lijkt erop dat het onderzoek korte metten maakt met de kritiek op het leenstelsel. Maar er zijn toch wel een paar belangrijke kanttekeningen te maken bij de aannames die zijn gemaakt.

Zo is er geen rekening gehouden met de doorstroming van mbo’ers naar het hbo. Hun percentage neemt al jaren af. Mogelijk omdat dat ze het collegegeld te hoog vinden. Als ze voor hun studie ook nog veel geld moeten lenen werpt dat een extra drempel op. Ook de toegenomen stress die het leenstelsel zou veroorzaken bij studenten is door het CPB niet onderzocht.

Er zijn signalen dat de studieschuld bij banken wel degelijk meeweegt bij het lenen van geld

Dit laatste valt trouwens ook niet makkelijk te onderzoeken op korte termijn. Maar een ander punt dat onbesproken blijft in het onderzoek zou wel zo snel mogelijk moeten worden onderzocht. De klacht is dat de belofte die werd gedaan bij de invoering van het leenstelsel dat de studieschuld niet gaat meetellen bij het aangaan van latere leningen of hypotheken weinig waard is. Studentenbonden hebben hierop gewezen en er zijn ook talrijke ervaringen van afgestudeerden dat het hebben van een studieschuld bij banken of andere hypotheekverstrekkers wel degelijk meeweegt, vooral omdat ze in eerste instantie vaak in flexbanen terechtkomen.

Maar bovenal is er een principieel bezwaar tegen het huidige leenstelsel. Een rijk land dat zich voorstaat op goed hoger onderwijs moet daarbij de lasten niet voor het leeuwendeel laten neerkomen op de studenten en/of hun ouders. Dat wil overigens niet zeggen dat studenten zelf niet hoeven bij te dragen aan hun ontwikkeling en hun latere positie in de samenleving. Hoe een nieuw stelsel van studiefinanciering er ook uit zal zien, de staat moet zijn financiële verantwoordelijkheid beter nemen dan hij nu doet.

hoofdredactie@frieschdagblad.nl

U kunt ons helpen de journalistieke onafhankelijkheid in Fryslân te waarborgen. Klik hier om een bijdrage te leveren.

Op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen over het coronavirus? Meld u aan voor onze dagelijkse nieuwsbrief

Nieuws

menu