Klimaataanpak per regio is nodig, dan weet de boer waar hij aan toe is. En de bouw. En ook de natuur | Commentaar

,,Ik zie ook dat de natuur op sommige plekken wordt overwoekerd. En zonder insecten kunnen we natuurlijk ook niet boeren. Maar leg niet alles op het bordje van de boer. Waarom wordt een bedrijf als Tata Steel niet aangepakt?”, liet een Friese boer (29), met broer en ouders in een maatschap, optekenen in deze krant bij het boerenprotest van woensdag.

Peter Halbersma.

Peter Halbersma.

Zowel bij een aantal provinciehuizen als op het bekende Malieveld kwamen boeren bijeen om hun zorgen te uiten over de toekomst. De afgelopen tijd belandden er meerdere rapporten op hun erf over (stikstof)emissie, de rol van de landbouw daarin, en de gevolgen van de nieuwe Stikstofwet.

Zo schreef het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) op dat investeringen in emissiearme stallen in Noord-Brabant en Gelderland onvoldoende zullen zijn om de stikstofgevoelige natuur daar voldoende te ontzien. ‘Innovatieve bedrijven zullen dan over enkele decennia alsnog moeten verdwijnen. Boerengezinnen zal hiermee niet tijdig een uitweg geboden worden.’

Perspectief

Zoiets komt aan. Bij boeren in die betreffende provincies, maar ook als je werkt en woont in een gebied in Noord-Fryslân, dat door stikstofhoogleraar Jan Willem Erisman juist voor toplandbouw is aangewezen. Boeren boeren soms anderhalve eeuw (of langer) op een stuk grond en ouders willen hun bedrijf overdragen aan de kinderen met het perspectief op een boterham in de toekomst.

Dat de landbouw als sector de grootste stikstofuitstoot heeft, is evident. En daar doet de forse afname in de afgelopen dertig jaar niets aan af. Er is meer nodig. En de bewerkers van landbouwgrond in ons land hebben in alle eerlijkheid ook wel gezien dat de soortenrijkdom bij en rond hun grond is afgenomen.

Het is nu, en eigenlijk al langer, tijd dat er duidelijkheid komt. En perspectief. Dat het CDA nu ook iets actiever heeft opgeschreven dat krimp van de veestapel noodzakelijk is voor het behalen van stikstof- en klimaatdoelen, schept ruimte. Al krabbelde de VVD-landbouwwoordvoerder op het Malieveld wel weer terug, want ,,de consequenties van de stikstofwet waren niet overzien”; er is inmiddels realiteitszin bij een meerderheid in de Kamer.

Lokaal beleid

Het moet nu snel en zorgvuldig van rapporten naar een klimaataanpak per regio, en dan met de plannen onder de arm naar dat erf. Dan weet de boer waar hij aan toe is. En de bouw. En de natuur.

Mogelijk is er door gebrek aan bedrijfsopvolging verder weg van stikstofgevoelige natuur wel weer wat mogelijk. Ondertussen is meten weten, en moet lokaal beleid mogelijk zijn. En nee, het is zeker niet alleen aan de boeren zelf. De machtige supermarkten mogen wel wat van hun marge delen, en consumenten moeten vooral wat doen aan hun gedrag en keuzes (in de winkel). Dan is die boterham te combineren met natuur- en klimaatbehoud.

Reageren? Mail dan naar: hoofdredactie@frieschdagblad.nl