Commentaar: Supermarkten, treed rookvrije wereld moedig tegemoet

Net als Calimero roept de supermarktbranche ‘Dat is niet eerlijk, o nee!’ over het verbod op verkoop van tabak en sigaretten per 2024. Maar het kabinetsbesluit is onvermijdelijk, langverwacht en noodzakelijk bovendien.

Voorlopers: drogisterijketens Kruidvat en Etos staakten in 2018 en 2019 al met de verkoop van sigaretten.

Voorlopers: drogisterijketens Kruidvat en Etos staakten in 2018 en 2019 al met de verkoop van sigaretten. Foto: ANP

Drie jaar tijd krijgen de supermarkten om te wennen: vanaf 2024 mogen ze geen tabak en sigaretten meer verkopen. Nu wil het geval dat corona een miljard of twee, drie extra omzet heeft opgeleverd: vette jaren die aan de magere vooraf gaan. Mooie uitgangspositie om de tering naar de nering te zetten. Toch wist brancheorganisatie CBL maar één reactie te bedenken op het kabinetsbesluit van vorige week: dat is niet eerlijk, o nee. Want tankstations en lectuurwinkels krijgen meer tijd om uit te faseren.

Het is ongepast calimerogedrag. De supermarktbranche gaat voorbij aan het feit dat tabakswaar in kleine winkels een veel groter deel van het assortiment beslaat en dat een verkoopstop er daar dus veel dieper in hakt. Een langere omschakeltijd voor hen is juist wél fair.

Ontmoedigen

De overheid werkt al jaren aan het ontmoedigen van roken. Het Nationaal Preventieakkoord moet er binnen twintig jaar toe leiden dat geen zwangere of jongere nog een sigaret opsteekt en dat het aandeel verstokte rokers geslonken is tot 5 procent van de bevolking.

Het Nationaal Preventieakkoord moet er binnen twintig jaar toe leiden dat geen zwangere of jongere nog een sigaret opsteekt

Veel stappen zijn al gezet : rookverboden in steeds meer ruimtes binnen en buiten , verpakkingen met neutrale kleuren, afschrikwekkende plaatjes en waarschuwende teksten, verbod op mentolsigaretten en andere smaakjes, stoppen-met-rokenprogramma’s en -campagnes, voorraad uit zicht in de meeste winkels enzovoorts. De detailhandel wist natuurlijk allang dat ook het aantal verkooppunten drastisch zou worden verminderd.

En het is ook bepaald niet voor niets. Roken is nog steeds de belangrijkste oorzaak van ziekte en voortijdige sterfte in Nederland: haast 20.000 doden per jaar plus meer dan 9 procent van de totale ziektelast is aan roken toe te schrijven.

Hulp is nodig

Wie eenmaal verslaafd is, komt er nauwelijks meer van af. Zelfs in de coronacrisis niet. Mensen stopten of minderden uit ongerustheid voor grotere bevattelijkheid voor Covid-19, maar nog veel meer mensen gingen méér roken met verveling, stress of eenzaamheid als excuus. Het illustreert opnieuw hoe rokers alle mogelijke hulp nodig hebben om te stoppen en niet opnieuw aan de verleiding bloot te worden gesteld.

Rokers hebben alle mogelijk hulp nodig om te stoppen en niet opnieuw aan de verleiding bloot te worden gesteld

Er zijn ondernemers die zich realiseren dat het belang van hun bedrijf verder reikt dan financieel gewin. Die de vraag toelaten: wíllen we wel alles verkopen wat we kunnen verkopen? Die een voortrekkersrol durven kiezen. Drogisterijketens Kruidvat en Trekpleister bouwden de verkoop van tabaksproducten in 2018 en 2019 af tot nul. Dat is 1350 verkooppunten minder.

Als de 6400 supermarkten in 2024 ook stoppen met verkoop van tabak, heeft dat direct groot effect. Statistici becijferden dat het in zes jaar tijd 120.000 minder rokers oplevert (dat is op langere termijn 60.000 minder vroegtijdige doden). ProRail overweegt de overbodig geworden rookzuiltjes om te bouwen tot oplaadpaaltjes voor elektrische fietsen. Zulk actief meesturen met de eisen van de tijd - gericht op betere gezondheid en milieu - mag ook van de levensmiddelenbranche worden verwacht. Ze zamelen al jaren succesvol flessen, batterijen, textiel in, bieden herbruikbare zakjes en tassen aan. Wat ze in het klein al bewijzen te kunnen, moeten ze ook in het groot laten zien.

Commentaar: Minder rokers vergt nog taaier gevecht

Is dat alles dan het begin van het einde van de tabaksindustrie? Allesbehalve - het zou naïef zijn dat te veronderstellen. Daarvoor is niets minder nodig dan een wettelijk verbod. Te makkelijk wordt gezegd 'roken is je eigen schuld'.

Nieuws

menu