De kracht van kwetsbaarheid, als we ontdekken dat we allemaal mensen zijn | Column

Kwetsbaarheid is een lange tijd gezien als iets dat zwak is. Er werden op scholen en op het werk assertiviteitstrainingen gegeven. Dit zou de persoonlijke ontwikkeling van mensen ten goede komen. Mensen moesten leren om voor zichzelf op te komen.

Ik zag in een winkeltje in Groningen, waar ik geregeld kom, een jongeman die iedereen even vasthield, met aandacht en liefde, om te zien en gezien te worden. De mensen stonden even stil, je zag ze rustig en tegelijk vrolijk worden. Sommige mensen hebben een andere 'opdracht' in deze wereld dan studeren, een baan en geld verdienen.

Ik zag in een winkeltje in Groningen, waar ik geregeld kom, een jongeman die iedereen even vasthield, met aandacht en liefde, om te zien en gezien te worden. De mensen stonden even stil, je zag ze rustig en tegelijk vrolijk worden. Sommige mensen hebben een andere 'opdracht' in deze wereld dan studeren, een baan en geld verdienen. Foto: Shutterstock

Aan de ene kant is de mens hiermee autonomer en sterker geworden; de andere kant is ook een doorgeschoten egoïsme. Dit geharnaste gedrag heeft ook veel stuk gemaakt.

Je persoonlijke ontwikkeling kun je immers niet los zien van de relaties die je hebt. Het leven is als een reis, een reis die je niet alleen hoeft af te leggen.

Brené Brown - een bekende onderzoekster en auteur - komt na jarenlang studie tot de conclusie dat kwetsbaarheid een bijzondere kracht is. Kwetsbaarheid is de geboorteplaats van zaken als vriendschappen, goede samenwerking en verbondenheid. Zonder kwetsbaarheid kan er geen diepe relatie - zoals een vriendschap - ontstaan.

Dit inzicht is niet nieuw. In allerlei geschriften, verhalen en verslagen van gebeurtenissen zien we dat kwetsbaarheid een kracht is. Neem het verhaal van de ongelovige Thomas. Thomas die na de kruisiging voor zichzelf opkomt en stelt dat het over en uit is. Hij gelooft er niet meer in. Hij draait als een blad aan een boom om toen hij de wonden van Jezus mocht aanraken. Thomas maakte contact met de pijn, de wond van de Ander en dat heeft hem genezen.

Aarzeling om kwetsbaar te zijn

Ik moet eerlijk bekennen dat ik ook vaak aarzel om kwetsbaar te zijn. Ook aarzel ik bij de uitnodiging van de kwetsbaarheid van de ander. Kwetsbaarheid, je pijn en moeite delen heeft iets ongemakkelijks. Je moet telkens over een drempel heen.

Eén van die drempels was voor mij het schrijven van een boekje Het leven praat terug . In die boekje deel ik tien verhalen, gebeurtenissen die ik met mijn zoon met autisme heb meegemaakt. Het zijn leermomenten; persoonlijk en kwetsbaar. Onlangs kreeg ik van een vader die het boek had gelezen het volgende bericht.

Dag mijnheer Anthonio,

Ik heb zojuist uw boek “Het leven praat terug” gelezen. Als vader van een dochter van vijf jaar met een zware vorm van autisme heeft u me tot tranen toe geroerd. Ik hoop dat ik over een aantal jaren ook mooie (levens-)lessen heb geleerd.

Vooralsnog zitten wij nog in de fase van verdriet, zorg en angst voor de toekomst. Ook wij proberen onze dochter Mirre zo normaal mogelijk in de maatschappij te laten meedraaien. U hebt mijn ogen geopend. Daarnaast ben ik manager en neem ik uw tien lessen mee in mijn dagelijkse werk; dat ben ik Mirre en al die andere mooie kinderen verschuldigd. Dank! Hartelijke groet, S.T.

Ik reageerde als volgt:

Beste S.,

Dank voor het delen van deze ervaring. Ook wij zijn door fasen van rouw, zorgen en verdriet gegaan. Ook de goed bedoelde adviezen van kennissen en familie hebben niet altijd goed gedaan; alsof je faalt, niet genoeg doet.

Onze dochter Talita reageerde als volgt toen opa het volgende zei: ,,Als Hindoe geloof ik in Karma, dat betekent dat als je lijdt je iets goed te maken hebt.” Talita: „Nee hoor opa, zo zit dat niet. God is niet boos. Mahil is bij ons geboren, omdat hij lief is en wij dit kunnen.”

Het is een reis door een breed landschap met bergen en dalen; een reis waarin we elkaar en hem vasthouden en niet de resultaten die bereikt ‘moeten’ worden ons heeft geholpen.

Zoals een psychiater op een congres voor artsen en hulpverleners zei: „Ik zag in een winkeltje in Groningen, waar ik geregeld kom, een jongeman die iedereen even vasthield, met aandacht en liefde, om te zien en gezien te worden. De mensen stonden even stil, je zag ze rustig en tegelijk vrolijk worden. Sommige mensen hebben een andere “opdracht” in deze wereld dan studeren, een baan en geld verdienen. Ze zijn anders dan gemiddeld. En die opdracht zie ik als een belangrijke taak om de medemenselijkheid - wat we beschaving noemen - te versterken. Het appel van medemenselijkheid wordt daar - op die momenten - over en weer gevoeld.”

Het is geen gemakkelijke reis, ook nu soms nog niet. En de verhalen zullen komen, het leven praat terug! Mirre is bij jullie geboren omdat jullie deze reis samen aan kunnen, als geen ander! Ik wens jullie samen met Mirre een goede en betekenisvolle levensreis toe!

Hartelijke groeten, Gabriël

Ik kreeg een hartelijke reactie van deze vader terug. Dit is één van de vele contactmomenten met volstrekt onbekenden dat dit boekje heeft opgeleverd. Een contactmoment, een ontmoeting en aanraking op de plaats waar het pijn doet. De plaats der moeite die tegelijk de plaats van de hoop is.

Een ontmoeting van individuen, autonoom en zelfbewust, maar ook in kwetsbaarheid en daarmee verbondenheid, want in die ontmoeting en kwetsbaarheid voelen we dat we allemaal mensen zijn, mensen die onderweg zijn op de levensreis. Mensen die nu soms niet gemiddeld zijn, op een reis die je niet hoeft af te leggen.

Gabriël Anthonio is hoogleraar aan de RUG en organisatieadviseur bij de Galan Groep