Dit artikel is vandaag gratis

Cultuur is ons cement, maar dat ontstaat niet met los zand, lees: tijdelijke en onzekere subsidies en contracten | Column Ingrid van de Vegte

Ingrid van de Vegte. Beeld: FD

Vanwege dreigende bezuinigingen op structurele subsidies voor onder meer de culturele organisaties, gaat het gesprek bij ons over de waarde van cultuur. Kunnen wij helpen om te laten zien dat cultuur ‘er toe doet’. Waar hebben we het eigenlijk over, wat valt er onder, wat levert het op, hoe meet je dat en hoe belangrijk is het voor mensen? En als je dat allemaal al zou weten, zou dat dan leiden tot heldere keuzen voor subsidieverstrekking en beleid?

We proberen de laatste jaren erachter te komen hoe je wat voor mensen belangrijk is, en wel alles wat belangrijk is, kunt meenemen in het maken van (politieke) keuzen. Brede Welvaart, niet alleen de economische opbrengsten, de koopkracht en het BBP, maar ook welzijn, gezondheid, ecologie, etc.. Cultuur zit daar niet echt in. Dat is wellicht ook lastig, het loopt door alle aspecten van Brede Welvaart heen.

Het is bijvoorbeeld zeker ook een economische activiteit: er werken mensen in, er zijn opleidingen voor en er betalen mensen voor de diensten of producten. Zo kun je dus naar de economische waarde van cultuur kijken. Er zit ook sterke waarde in voor gezondheid en welzijn. Muziek is aantoonbaar goed voor de geest, muziek emotioneert en muziek kan genezend werken. Veel cultuur speelt zich af in verenigingen waar mensen elkaar ontmoeten, plezier hebben, samen genieten en toewerken naar presentaties en optreden. Zo doen mensen mee en ontstaat er samenhang. Samen toneelspelen is echt samenwerken, versterkt het inlevingsvermogen en brengt verhalen en moralen tot leven.

Dan is er een waarde die gaat over verbinding met de omgeving, met de historie, de eigenheid, de identiteit. Dat mensen zich kunnen plaatsen in de geschiedenis en de ontwikkelingen zien, verbindingen kunnen leggen en ook genieten van erfgoed. In Fryslân komt daar ook de Friese taal als cultuurgoed en als versterker van de eigen cultuuruitingen bij.

De verbeelding

En dan komen we op de ingewikkeldste waarde van cultuur: de verbeelding. Het in niet-woorden kunnen laten zien wat er speelt, wat er zou kunnen spelen. Het omdraaien, abstraheren, verkleuren, verfraaien, veranderen, laten schuren, prikkelen, raken, stuiteren, aantrekken en afstoten. Dat wat een schilderij, een dans, een beeldhouwwerk, een gebouw, een verhaal, een toneelstuk, een muziekstuk allemaal kan doen. Zichtbaar maken wat niet besproken kan worden maar wel verbeeld en wel ervaren kan worden. Wat voor waarde is dat? En hoe kunnen we dat meten?

Dat willen we niet meten, het maakt ons menselijk, het is erg persoonlijk, verschillend. Iedereen weet dat cultuur van waarde is, vraag het aan mensen in vluchtelingenkampen, in oorlog. Cultuur als verbeelding en verbinding gaat nooit verloren, al kan de beroepsmatige uitoefening wel flinke deuken oplopen. Veel professionals werken met hart en ziel in de cultuursector, verdienen er weinig, er is veel onzekerheid. Omdat we er een economische goed in zien dat bij voorkeur direct door de klant betaald wordt, moeten ze in die onzekerheid op zoek naar getallen die de waarde laten zien van wat ze doen. En die betalende klant is er niet of amper, dus is subsidie het financieringssysteem – dat door de politiek gedragen moet worden.

Cultuur is ons cement

Cultuur is waardevol, dat staat vast, maar zonder infrastructuur waarin organisaties medewerkers kunnen betalen en programma’s vooruit gemaakt kunnen worden, kunnen de waardevolle professionals veel minder gedijen dan goed zou zijn. Cultuur is ons cement, maar dat ontstaat niet met los zand. En in tijden van grote veranderingen en veel onzekerheid is het genieten van cultuur, samen, soms luid en soms stil, nog belangrijker. De verbeelding helpt ons bij verlies en verandering en helpt ons de toekomst dichterbij te halen.

Ingrid van de Vegte is directeur-bestuurder van het Fries Sociaal Planbureau

Nieuws

menu