Woningcrisis oplossen door domweg honderdduizenden woningen in open gebied te bouwen, is wel de snelste, maar niet de slimste manier

Er is een woningcrisis: er zijn te weinig huizen, het aanbod is niet gevarieerd genoeg en de prijzen stijgen zo hard dat het voor veel starters onmogelijk is om een huis te kopen.

Henk van der Laan.

Henk van der Laan. Foto: FD

Dan klinkt de oplossing ‘bouwen, bouwen, bouwen’ mooi, maar dan komt de vraag: waar? Niet overal ligt loze grond voor het grijpen. Vrijwel alle grond heeft in Nederland een bestemming.

Het onderzoeksbureau Economische Instituut voor de Bouw gooide deze week de knuppel in het hoenderhok . Als je een miljoen huizen in 2030 erbij wilt hebben, zoals vrijwel alle politieke partijen dat willen, dan red je het niet met de al bestaande plannen. Die zijn goed voor 600.000 huizen. Voor de overige huizen gaf het EIB een voorschot: mooie kaartjes waarop met geel omrande grijze gebiedjes waren ingetekend in landelijk landbouwgebied.

Onvermijdelijk

Nu is het natuurlijk onvermijdelijk dat als je heel veel huizen gaat bouwen dit ook in open gebied gaat gebeuren. En open gebied is in Nederland vaak landbouwgrond. Maar lector Cees Pen van de Fontys Hogeschool had gelijk dat dit een twintigste-eeuwse benadering was van het EIB. De kaartjes hadden zo kunnen komen uit de Nota’s Ruimtelijke Ordening die in de laatste vier decennia van de vorige eeuw opgesteld werden. En het is maar de vraag of het wel verstandig is om weer van die enorme Vinex-wijken te bouwen. Willen mensen die massaliteit nog wel?

Gelukkig zijn er genoeg andere alternatieve ideeën. Zoals het ombouwen van leegstaande kantoren, of het zoeken van ongebruikte stukken grond binnen stadsgrenzen, zoals het herontwikkelen van verouderde bedrijventerreinen.

Die ideeën leven ook volop in de politiek. Zo is het opvallend dat het niet CDA of VVD is die expliciet in het verkiezingsprogramma schreef dat bouwen ‘zoveel mogelijk binnen de grenzen van de huidige bebouwing en bij uitzondering op landbouwgrond’ moest gebeuren. Het CDA achtte juist alle oplossingen denkbaar: ‘Van bouwen in het groen tot een compleet nieuwe stad.’

IJle rijtjeshuizen

Ons oneindige laagland volbouwen met, vrij naar de dichter Marsman , rijen ondenkbare ijle rijtjeshuizen, is de simpele oplossing, goed kijken naar de bestaande bebouwing en of dit wel optimaal benut wordt de slimmere. Uiteraard, een handvol boeren uitkopen is makkelijker dan vastgoedbeleggers dwingen hun verlies te nemen in hun kantoor- en bedrijvenportefeuille, maar het algemeen belang is er niet mee gediend.

En dan nog: de oplossing zit ook in regelgeving. Door lage rentes en fiscale wetten wordt de markt door stuwende prijzen verstoord. Nieuwe fiscale regelgeving kan al een hoop helpen.

Domweg bouwen is simpel, maar maakt ook veel stuk. Want voorbij is voorgoed voorbij. Een komend kabinet moet de lokroep van de bouwplaats weerstaan, en niet slechts wijken in weilanden bouwen, maar kijken waar de knelpunten werkelijk zitten.