Dit artikel is vandaag gratis

Empathie, het woord komt zelden voor in vacatureteksten van de overheid | Column Ingrid van de Vegte

Ingrid van de Vegte. Beeld: FD

In onze eigen omgeving waarderen we de mensen die oprecht belangstelling hebben en meedenken over oplossingen. Maar als we in functie zijn vergeten we de basisregels van een goede bejegening en wijzen we naar het systeem. Houd daar mee op!

Je ziet het weinig in vacatureteksten van de overheid of in de lijst met competenties: empathie. Het je kunnen inleven in de ander als noodzakelijke kwaliteit voor mensen die bij overheden of grote instituties werken. Nodig om vanuit de systeemwereld waarin zij werken de brug te maken naar de leefwereld van mensen. Zodat deze dichter bij elkaar komen. De simpele vragen stellen als ,,wat heb je nodig?” of ,,hoe kan ik, kunnen wij, je helpen”.

Dat er een gesprek, een dialoog, ontstaat waarin je gezocht wordt naar oplossingen die werken en ook mogelijk zijn. Natuurlijk moet de burger zelf ook inlevingsvermogen hebben als het gaat om het begrijpen van de rol van de overheid of de ambtenaar, niet alles kan. Maar vaak lijkt de burger zich meer te moeten inleven in wat er niet kan in de wereld van de overheid en instituties dan andersom. Veel gesprekken lijken meer een uitleg van hoe het systeem nu eenmaal werkt en wat er wel en vooral niet kan.

Succes met empathie

Ook in de samenwerking tussen overheden en andere organisaties blijkt empathie één van de belangrijkste succesfactoren te zijn, samen met een flinke eigen motivatie om samen te willen werken. Wie naast de ander wil staan, zal ook tot waardevolle gezamenlijke oplossingen komen. Hij die alleen wil uitleggen wat zijn eigen mogelijkheden, bevoegdheden, opvattingen of overtuigingen zijn, zal voor niets aan tafel zitten of in de online omgeving vaak genegeerd worden. Mooi al die structuurstudies, accountantsrapporten en samenwerkingsmodellen: het ligt uiteindelijk aan de mensen en hun empathische vermogen gekoppeld aan hun wil tot samenwerking.

Het is ook niet zo moeilijk te begrijpen. We zijn allemaal mensen en ervaren dit zelf iedere dag. In onze eigen omgeving waarderen we de mensen die oprecht belangstelling hebben en meedenken over oplossingen. Veel meer dan de mensen die al hun advies en mening klaar hebben zonder aandacht te schenken aan waar je echt iets nodig hebt.

We waarderen ook de ambtenaar die ons vragen stelt en probeert mee te denken, graag ook in een live contact, veel liever dan het zoveelste keuzemenu in een doodlopend stroomschema of het ‘ computer says no ’ regime. Ook zouden we veel liever niet steeds horen dat het gesprek wordt opgenomen voor kwaliteitsverbetering, maar zouden we zelf meer tijd en aandacht krijgen en van daaruit over kwaliteit kunnen meedenken.

Nu ja, de voorbeelden zijn oneindig, maar we zetten die eigen ervaring niet om als we zelf een rol hebben in de systeemwereld.

In functie

Als we in functie zijn vergeten we de basisregels van een goede bejegening van anderen en verstoppen we ons empathische vermogen onder bureaucratisering, professionalisering, digitalisering, uniformering en de laatste jaren is daar een geïnstitutionaliseerd wantrouwen bijgekomen.

De rijksoverheid wil – en moet om haar doelen te bereiken- meer met de regio’s, gemeenten en provincie samenwerken. Om dat te laten slagen zullen de overheden naast elkaar moeten staan met een empathische houding in plaats van in een hiërarchische of controlerende rol in te vullen. Het gaat om precies dezelfde competenties als die je iedereen zou wensen die in het publieke domein iets voor een burger moet doen.

Vanuit het wederzijdse begrip ontstaat de overbrugging en kan er gewerkt worden aan de oplossingen die voor verschillende partijen relevant zijn. Nog heel vaak wordt er vanuit een onderhandelingsmodel, met kaarten tegen de borst en angst om de eigen positie te ondermijnen, gesproken. Houd daar mee op! Analyseer goed wat je wil, kan en nodig hebt en ga met open vizier, de motivatie om samen verder te komen en met empathie voor de ander echt in gesprek. ‘

Dus pas het wervingsbeleid aan en stuur op empathie. Voor de toekomst en alle inwoners.

Ingrid van de Vegte is directeur van het Fries Sociaal Planbureau

Nieuws

Meest gelezen

menu