Het gezamenlijke formatieteam van PvdA en GroenLinks is een heel klein links doorbraakje | Commentaar

De stap van PvdA en GroenLinks om een gezamenlijke formatieteam op te tuigen is misschien nog wel meer een doorbraak in de linkse samenwerking dan in de formatie. Maar het is nog geen grote stap richting een mogelijke fusie.

Henk van der Laan.

Henk van der Laan. Foto: FD

Na vijf maanden formeren is er afgelopen week iets van helderheid gekomen, maar toch ook weer niet genoeg. De helderheid kwam van ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers. Nadat D66’er Sigrid Kaag in het AD had laten weten nog altijd niet opnieuw te willen regeren met de ChristenUnie, was Segers er wel klaar mee.

Hij concludeerde dat hij ,,niet gewenst en niet nodig was”. Hij memoreerde dat de formatie al vijf maanden duurt: ,,Dan houdt het een keer op.” Exit ChristenUnie dus - althans: voor nu, want je weet het nooit in deze vreemde formatie.

Het getuigde wel van zelfrespect bij de ChristenUnie. Als je zo lang door een mogelijke regeringspartner gewantrouwd en op afstand gehouden wordt, dan moet je je knopen tellen. Het is graag of niet.

Niet nodig voor een meerderheid

Die houding ontbreekt bij PvdA en GroenLinks. Het verhaal is bekend. Beide partijen willen niet zonder elkaar regeren, wat D66 toejuicht, maar wat VVD en CDA niet zien zitten. VVD-leider Mark Rutte heeft hiervoor twee argumenten. Met twee linkse partijen hangt een coalitie voor hem inhoudelijk te veel uit het lood. Tweede argument is dat de combinatie VVD, D66 en CDA maar een van beide partijen nodig heeft voor een meerderheid in de Tweede Kamer. Doen ze allebei toch mee, dan hangt er al snel eentje half buiten en die makkelijker kan dreigen met vertrek omdat het kabinet dan nog niet echt valt - het verliest immers geen Kamermeerderheid.

De weigering van VVD en CDA tegen het linkse duo is al maanden net zo stug als de D66-weerzin tegen ChristenUnie. Toch was dit voor PvdA en GroenLinks geen enkel moment reden om net als Segers te zeggen: graag of niet.

Aanhankelijke hondjes

Integendeel, de partijen blijven rond de VVD hangen als aanhankelijke hondjes, bedelend om brokjes. Wie de indruk geeft zó graag te willen regeren, wordt bij onderhandelingen makkelijk leeggegeten. Dat blijkt wel uit de versnelde fusieverhalen.

Naar verluidt had Rutte graag gewild dat PvdA en GroenLinks een fractie zouden vormen, maar was dit vooral voor de PvdA-fractie een brug te ver. Wel gaan de partijen een onderhandelingsteam vormen voor de formatie. Dat is voor de VVD toch niet genoeg, die meldde de twee toch echt als twee te beschouwen.

Draagvlak voor fusie

Binnen PvdA en GroenLinks bestaat al enige tijd, na een reeks teleurstellende verkiezingsresultaten voor links, een debat over mogelijke fusie. Er is wel degelijk draagvlak, maar een echte partijdiscussie hierover is nog niet gevoerd. Een fractiefusie nu ineens zou vanuit de leden gedacht wel overhaast lijken.

Bovendien wekt het op dit moment ook sterk de indruk dat zo’n samenvoeging niet stoelt op intern verlangen en inhoudelijke argumenten, maar een tegemoetkoming is aan mogelijke coalitiepartners. Meer iets voor Rutte dan voor de leden, om het grofweg te zeggen.

De stap die nu gezet wordt, het gezamenlijke onderhandelingsteam, klinkt als een mager compromis. Of het genoeg is voor een doorbraak in de formatie is de vraag. Het is wel de meest verstrekkende vorm van samenwerking op links sinds 1973. Fusie van partijen is een proces van lange adem - het duurde ook dertien jaar voor het CDA er kwam. Dus wie weet, misschien is het een begin tot iets - in 2034.

Reageren? Mail naar hoofdredactie@frieschdagblad.nl