Dit artikel is vandaag gratis

Energiearmoede: rijkssteun is fijn, maar de echte oplossing is dat huizen verduurzaamd worden met betaalbare groene stroom | Column Ingrid van de Vegte

Ingrid van de Vegte. Beeld: FD

Alle overheden maken zich druk over de gevolgen van de torenhoge energierekeningen, voor burgers en bedrijven. Terecht natuurlijk, want inmiddels dreigen bedrijven (tijdelijk) te sluiten, zitten mensen waarschijnlijk straks in de kou en jagen de hoge prijzen van gas en elektriciteit de inflatie aan wat op zichzelf weer leidt tot minder bestedingen en dan komen we in een neerwaartse spiraal. Dat maakt ons zenuwachtig, we verliezen dan de grip op ons economische bestaan – of minstens op het idee dat we er grip op hebben.

Terechte zorg dus, vooral waar het mensen raakt die steeds de klappen moeten opvangen van afnemend sociaal beleid. Mensen die ook niet profiteerden van mooie subsidies voor zonnepanelen of elektrische auto’s. Mensen die al niets overhielden aan het eind van de maand. Energiearmoede staat natuurlijk niet op zichzelf, veel mensen die nu in de problemen komen, zaten al in de problemen en daar komt nu een groep bij die het tot nu toe net kon redden. (Er is overigens ook een hele grote groep die er minder van merkt. Die hebben veel geld, ze verdienen nu weer aan de schaarste en ze hebben wel alle overheidssteun gehad voor het verduurzamen van huis, auto en bedrijf.)

Wie nu geraakt wordt door de hoge prijs voor energie, is natuurlijk gebaat bij een bijdrage van de overheid, extra bijstand, belastingvermindering etc. Er moet nu wat opgelost, want er is nu een probleem. Maar nog meer is die groep erbij gebaat dat hun huizen verduurzaamd worden en dat groene stroom niet net zo duur is als fossiele stroom, zodat overschakelen ook financieel aantrekkelijk is. Dat er ondersteunende systemen voor deelauto’s komen en dat zij voorrang krijgen of op zijn minst mee kunnen doen in lokale energiecoöperaties en delen in de winst etc.

Verdienmodellen veranderen

De energieprijzen stuwen tegelijkertijd wel de versnelling van de vergroening aan van energie en leiden tot stevige energiebesparing. Dat is goed nieuws. De verdienmodellen zien er ineens heel anders uit; wat eerst niet loonde - behalve voor het klimaat – is nu snel terugverdiend. Bedrijven die nu het licht uit moeten doen vanwege veel te hoge energielasten hebben wellicht ook wel erg lang geaarzeld met investeren in energie besparen en investeren in andere energie…. Europa probeert in te grijpen door eindelijk automatische koppelingen tussen verschillende energiebronnen te gaan doorsnijden en eisen te stellen aan hoe veel winst er gemaakt mag worden op stroom uit hernieuwbare energie die grotendeels gesubsidieerd is.

Schaarste aan grondstoffen is altijd riskant, het volk mort en de staten gaan elkaar bestrijden om die grondstoffen en de productie van energie. Europa begon niet alleen vanwege voedsel en vrede maar vooral ook vanwege kolen en staal. Nederland heeft decennialang geteerd op de gasbel in Groningen, helaas alleen via de belastingen. De winsten gingen naar private partijen die niet hoefden te investeren in een duurzame toekomst met meer zelfvoorzienende energiesystemen.

Energiearmoede gaat nu vooral over mensen die hun huis niet meer kunnen verwarmen: zij hebben de ondersteuning hard nodig. Maar de armoede in het energiedebat en -beleid dat moet leiden tot een duurzame en rechtvaardige verdeling van grondstoffen en energiegebruik, is het structurele probleem en zal steeds vaker leiden tot ontwrichting en zorgen.

Ingrid van de Vegte is directeur-bestuurder van het Fries Sociaal Planbureau.

Nieuws

menu