Europa kiest: Techreuzen ontspringen de fiscale dans in Europese Unie

De druk om ruimte te maken voor Europese belastingmaatregelen wordt steeds groter. Maar wat nu als de kiezer ‘minder Europa’ wil?

Een demonstratie voor het Duitse ministerie van Financiën in 2018 richtte zich op de ontduiking van belastingen door grote concerns als Apple.  Foto: EPA

Een demonstratie voor het Duitse ministerie van Financiën in 2018 richtte zich op de ontduiking van belastingen door grote concerns als Apple. Foto: EPA EPA

Vorige week berichtte het internetmagazine Follow the Money over een oud schandaal, waarover ruim anderhalf jaar geleden ook lezers van het Friesch Dagblad al werden ingelicht. Door fraude met de omzetbelasting (btw) komt jaarlijks vijftig miljard euro ten onrechte niet in de nationale schatkisten terecht.

Vijftig miljard euro

Ooit was er ruimte om de regels voor de omzetbelasting Europees te regelen. Maar de lidstaten wilden zelf de tarieven blijven bepalen. Dat heeft geleid tot allerlei mogelijkheden om fraude met deze voor iedereen bekende belastingen te plegen. We kennen de term ‘carrouselfraude’, waarbij heel veel sigaretten illegaal van de ene lidstaat naar de andere werden vervoerd. Vermoed wordt dat de fiscale schade nog wel eens veel hoger zou kunnen zijn dan deze jaarlijkse post van vijftig miljard euro.

Ooit in 1993 bij de invoering van de Europese interne markt werd beloofd de btw-richtlijnen op dit punt verder te harmoniseren. Dat kwam er nooit van. En nu zitten we in 2019 nog met een krakkemikkige ‘tijdelijke’ regeling. In de herfst van 2017 probeerde Pierre Moscovici, lid van de Europese Commissie belast met monetaire zaken en belastingaangelegenheden, dit fraudegat te stoppen. Hij diende voorstellen ter verbetering in. Maar zie, de lidstaten bedachten allerlei uitvluchten, waardoor de vereiste unanimiteit niet werd bereikt.

Tarieven zijn te laag

Nu klinkt de roep dat lidstaten inzake belastingzaken op Europees niveau bij meerderheid kunnen beslissen. Dat betekent ‘meer Europese Unie’. Volgens veel kandidaat-leden en deelnemende partijen aan de Europese verkiezingen zit de kiezer daar niet op te wachten.

Toch gaan vooral de sociaaldemocraten met dit thema naar de kiezers. Zo voerde onlangs Frans Timmermans in Keulen campagne rond de koffie van Starbucks. Kiezers zouden toch moeten beseffen dat deze bekende keten van koffieverkopers nauwelijks belastingen afdraagt aan de lidstaten. Ze kunnen zich altijd officieel vestigen in een lidstaat, waar de tarieven laag, te laag zijn. Ga je naar de kroeg op de hoek, dan koop je een kopje koffie bij een kleine ondernemer, die veel meer belasting betaalt.

Starbucks is een voorbeeld. Apple ook. De Ieren waren helemaal niet blij met de politieke opdracht vanuit de Europese Commissie om detien miljard euro achterstallige belasting op te halen bij deze computergigant. De Ieren zijn sterk afhankelijk van de Europese vestigingen van deze en andere ‘techreuzen’. Zij kregen hun nationale economie aan de praat door veel lagere tarieven voor de winstbelasting te hanteren dan andere lidstaten. Hun ‘beloning’ is zichtbaar doordat Apple, chipsfabrikant Intel en andere techbedrijven naar het eiland in de Atlantische Oceaan kwamen.

Wortel en tak

Vraag je het aan de leden van het Europees Parlement als ze in Straatsburg zijn, dan moet dit soort fiscaal onrecht met wortel en tak worden uitgeroeid. Ze durven er dan ook nog wel bij te zeggen dat dit alleen op Europees niveau kan. Want als het sterkste economische blok van de wereld zich daar niet achter stelt, dan zal de Verenigde Staten hard terug slaan door de lidstaten uit elkaar te spelen en grotere Europese concerns te straffen.

Nu deze leden op zoek naar herverkiezing onze straten, pleinen en debatzalen onveilig maken, durven ze dit allemaal niet zo hardop te vertellen. Alleen de sociaaldemocraten onder leiding van Frans Timmermans. Die hebben hier een speerpunt van gemaakt. De Nederlandse PvdA-afgevaardigde Paul Tang haalde onlangs het nieuws door het Europees Parlement te laten verklaren dat ons land een ‘belastingparadijs’ is. Eerder haalde hij al het nieuws toen hij bij het hoofdkantoor van Apple in Dublin een brievenbus afleverde.

Het fiscale gelag

Onlangs presenteerde de PvdA in Nederland een wetsvoorstel, dat parallel loopt met wetgevende initiatieven door zusterpartijen in andere lidstaten. Het gaat hun minder om de beoogde nationale regels als wel om de druk die ervan uitgaat, om Europees een belasting voor techgiganten geregeld te krijgen. Dat lukt alleen als lidstaten daarover bij meerderheid besluiten.

Maar in de Europese Unie bestaat een haat-liefde verhouding rond het thema ‘belastingen’. Wel een interne markt, nu ook een digitale interne markt. Maar geen bijbehorende Europese belastingrichtlijnen. Dat kost de burgers jaarlijks heel veel publiek geld. De kleine ondernemers betalen het fiscale gelag.