Michel Barnier (links) in 2018 met de eerste Britse brexitminister David Davies. Aardige man, oordeelt Barnier in zijn boek, maar niet op de hoogte.

Europese zaken: Stoot de oude man Barnier jonkie Macron van zijn troon?

Michel Barnier (links) in 2018 met de eerste Britse brexitminister David Davies. Aardige man, oordeelt Barnier in zijn boek, maar niet op de hoogte. Foto: EPA

De bergwandelaar Michel Barnier beklimt mogelijk nog een nieuwe top. In de nabije toekomst lonkt wellicht nog één politieke functie. Die van president van de Franse Republiek.

4 oktober 2016. In Brussel stappen vier mensen in de trein naar Den Haag. Ze hebben een urenlange treinreis voor de boeg. ‘Ik verbaas me erover dat de trein op zoveel tussenstations stopt’, schrijft de leidsman van het kwartet in zijn dagboek. EU-brexit-onderhandelaar Michel Barnier is met drie naaste medewerkers op stap. De eerste dag van een wekenlange reis langs 27 regeringscentra in de lidstaten van de Europese Unie.

Vorige week verscheen La grande illusion , de lang verwachte terugblik in de vorm van dagboekaantekeningen van Michel Barnier. Ruim vier jaar stond voor hem de klok op vijf voor twaalf. ,,De klok tikt verder”, sprak hij op veel persconferenties. Tot hij op 24 december 2020 vaststelde, dat de klok niet langer tikte. De langste vijf minuten van zijn leven waren voorbij.

‘Rutte draait er niet omheen’

Voor Mark Rutte komen de opmerkingen van Michel Barnier wellicht te laat. We lezen bij die datum 4 oktober 2016 de volgende recensie: ‘Mark Rutte draait er niet omheen. Hij is vriendelijk. Ik ben onder de indruk van de wijze waarop hij zijn kabinet heeft georganiseerd en hoe hij de belangrijkste ministers bij elkaar heeft gezet. De Nederlandse ministers geven uiting aan hun standpunt dat zij ons als onderhandelingsteam namens de Europese Unie volledig steunen. Voor de Nederlandse regering staan de belangen en de eenheid van de Europese Unie voorop. Tijdens de onderhandelingen zal dat zwaarder wegen dan de sterke banden die Nederland van oudsher heeft met het Verenigd Koninkrijk.’

Meer hoefde Barnier op dat moment niet te weten. Maar let eens op die datum. Begin oktober 2016. Barnier was benoemd tot onderhandelaar op 27 juli. Hij vertelt dat hij samen met zijn echtgenote Isabelle en enkele vrienden tijdens zijn vakantie op een terras zat ergens op het Italiaanse eiland Sicilië. Onmiddellijk begint hij in zijn hoofd zijn team te vormen.

‘Grootste vijand’

Het wordt Barnier niet moeilijk gemaakt. Hij ziet dat de Britse politieke klasse het hem niet gemakkelijk zal maken. ‘De grootste vijand uit de Europese Unie’, is onmiddellijk het oordeel in de Britse tabloids. Meer dan een half jaar duurt het dan nog voor de onderhandelingen over uittreding op gang komen. Maar Michel Barnier benut die maanden vooraf op uiterst efficiënte en doelgerichte wijze. Aan de onderhandelingstafel zijn de Britten later geen partij voor hem. Zo zit hij al op 4 oktober bij de start van zijn rondgang langs 27 hoofdsteden bij Mark Rutte aan tafel.

Barnier benut die maanden voor de onderhandelingen op uiterst efficiënte en doelgerichte. De Britten zijn later geen partij

Het aardige van het vorige week verschenen boek is dat Barnier van zijn hart geen moordkuil maakt. Hij schrijft frank en vrij over zijn Britse tegenspelers. Zo beschrijft hij uitvoerig wat hij vindt van Theresa May die de kar lijkt te moeten trekken als opvolger van David Cameron. Die leed door de uitslag van het referendum van 23 juni 2016 zijn grootste politieke nederlaag en stapte op. May is een prima persoon om mee op trekken, schrijft Barnier. Alleen was het aardig stom van haar dat ze al bij het begin van haar mandaat zich in alle kaarten liet kijken. Ze kon vervolgens niet meer fatsoenlijk onderhandelen.

Dat bleek ook wel uit de houding van David Davies, de eerste minister voor de uittreding. Aardige man, oordeelt Barnier, maar niet op de hoogte. Iemand die er maar een slag naar sloeg. Later worden de oordelen harder. Barnier heeft het niet op Boris Johnson. En de huidige minister Dominic Raab (Buitenlandse Zaken), die de laatste minister voor de uittreding was, komt er bepaald slecht vanaf. Raab is een harde, onsympathieke man die zonder nuances aan de onderhandelingstafel verscheen. Niet zijn type, aldus Barnier.

Gentlemen

Maar er was een gentleman onder de Britse onderhandelaars, Olly Robbins. Barnier schrijft met lovende woorden over de secretaris-generaal, de hoogste ambtelijke onderhandelaar onder Theresa May. Robbins had functioneel contacten met Martin Selmayr, de secretaris-generaal van de Commissie onder Jean-Claude Juncker. Barnier is eerlijk en duidelijk: verschrikkelijk dat Selmayr probeerde buiten het team van Barnier om eigen punten in te brengen in de onderhandelingen. Zo bevestigt hij het negatieve oordeel in het Europees Parlement over de rechterhand van Juncker.

Zo zit het boek van Barnier vol pikante details. Opgeschreven door een gentleman. Maar in zijn rijke loopbaan vol bestuurlijke functies in Frankrijk en in de Europese Unie mist Barnier er nog één: president van Frankrijk. De publicatie van La grande illusion kon wel eens het startschot zijn voor een campagne richting het Elysée, zo lezen we tussen de regels door. Stoot de oude man jonkie Macron van zijn troon?

Lees ook: In coronacrisis kan brexit-ellende er nog wel bij