Dit artikel is vandaag gratis

Hoe Sneek twintig jaar geleden wereldnieuws werd door een computervirus, en toenmalig burgemeester Siebold Hartkamp ook | Column Jan-Peter Soenveld

Jan-Peter Soenveld. Beeld: FD

Waarschijnlijk kent u het nog wel, en wellicht was u zelfs slachtoffer: het Anna Kournikova-computervirus. Wereldwijd zorgde het in 2001 voor veel digitale ellende. En dat allemaal vanuit Sneek.

Vorig jaar was het precies twintig jaar geleden dat het virus rondging op het wereldwijde web. Begin vorig jaar was ik nog werkzaam als journalist voor het Friesch Dagblad , en vanwege het jubileum wilde ik graag aandacht besteden aan het Friese virusdossier.

Voor wie het vergeten is: Anna Kournikova is een voormalige toptennisster. In de ogen van velen in 2001 een aantrekkelijke dame. Een toen twintigjarige jongen uit Sneek was zich daarvan bewust, en stuurde een mailtje rond met het onderwerp Here you have, ;o). Ontvangers dachten een afbeelding van Kournikova te krijgen, maar als ze op het bestand in het mailtje klikten, stuurde het virus het bericht door naar alle e-mailadressen in hun adressenbestand. Heel wat servers raakten overbelast doordat het mailtje zo vaak rondging. Sneek was eventjes het middelpunt van het internationale nieuws.

Ik hoopte vorig jaar in contact te komen met de verspreider van het virus, om samen met hem terug te blikken op de situatie. Helaas is dit niet gelukt. Ik kwam nog wel dichtbij: een oud-collega van hem stuurde namens mij een interview-uitnodiging naar de Sneker, maar ik kreeg nooit antwoord.

Wie wel wilde meewerken was Siebold Hartkamp, in 2001 burgemeester van Sneek. Hartkamp maakte destijds in een interview met Omrop Fryslân de opmerking dat de Sneker wel op de automatiseringsafdeling van de gemeente kon werken, want zulke handige en ondernemende jongens konden ze goed gebruiken, mits hij wat verantwoordelijkheidsgevoel zou leren.

Wereldwijde ophef was het gevolg. Hartkamp stond in allerlei (internationale) media, en kreeg vele boze mailtjes, vertelde hij vorig jaar aan mij. Hoe kon hij nu een crimineel belonen? Iemand die honderdduizenden slachtoffers had gemaakt? In zijn dagboek uit 2001, dat ik in mocht zien, stond dat meerdere boze mensen aandrongen op het ontslag van Hartkamp. En dat terwijl de burgemeester zijn opmerking juist relativerend en sussend had bedoeld, om zijn jonge inwoner een beetje uit de wind te houden.

Achteraf was Hartkamp zijn tijd ver vooruit. Jeugdige computercriminelen zijn tegenwoordig gewild. Bedrijven, maar ook partijen als de politie, willen jonge hackers maar wat graag toevoegen aan hun cybersecurityteam. Niet alleen om ze van de digitale straat te halen, maar ook omdat het vaak technisch zeer vaardige jongeren zijn, die kunnen helpen met het verbeteren van digitale veiligheid.

Een voorbeeld is Hack_Right van de politie, waarmee jonge hackers een alternatief voor een strafrechtelijk traject krijgen aangeboden in de vorm van een soort stage. Ze leren hun talenten in te zetten voor de goede zaak, en krijgen een stukje ethiek mee.

De Sneker van het Kournikova-virus had hier misschien wel baat bij gehad. Maar trajecten als Hack_Right moesten nog uitgevonden worden, en de jongen moest het doen met een taakstraf van 150 uur. Ik ben er nooit achter gekomen wat hij tegenwoordig doet, maar ik hoop van harte dat hij zijn technische vaardigheden tegenwoordig voor de goede dingen inzet. Precies zoals Siebold Hartkamp had gewild.

Jan-Peter Soenveld werkt bij Scherp in Veiligheid in Heerenveen en is adviseur op het gebied van veiligheidsvraagstukken op de terreinen van openbare orde & veiligheid en crisisbeheersing

Nieuws

menu