Friezen om utens: heen en weer met de Lelylijn | Opinie

‘Not in my backyard’, reageren veel Friezen op de plannen voor extra woningen en de komst van de Lelylijn in het Deltaplan voor het Noorden. Het zijn dezelfde mensen die staan te schreeuwen als het rijk het Noorden bij de verdeling van geld weer overslaat. Die Lelylijn brengt ons juist veel moois. En het Fries? Met de taal hebben deze plannen niets te maken, daar moet je zelf voor zorgen.

De beoogde Lelylijn ingetekend op de kaart van Noord-Nederland.

De beoogde Lelylijn ingetekend op de kaart van Noord-Nederland. Foto: Halbersma Peter

Bij velen is het Deltaplan voor het Noorden, waar de Lelylijn deel van zou kunnen uitmaken, slecht gevallen. Dat wordt onderschreven met uitspraken als ‘Alle Hollanders komen naar hier’, ‘Wij willen niet verhollandsen’, ‘Onze taal en cultuur worden om zeep geholpen’ en ‘De Lelylijn sloopt alles, en komt niet in mijn achtertuin’. En zo kunnen we nog wel even doorgaan… NIMBY-gedrag! (Not In My Backyard, niet in mijn achtertuin).

Calimero-gedrag

Mensen die deze uitspraken doen, zijn dezelfde mensen die vooraan staan te schreeuwen als er (geld) wordt uitgedeeld, maar het Noorden - en daarmee Fryslân - wordt overgeslagen. Dan komt ineens het Calimero-gedrag naar boven. Dan is het eigen schuld toch?! Wel iets willen maar er niets voor overhebben… Zo werkt het niet.

De komst van de Lelylijn heeft een doel dat iedereen begrijpt, maar dat door een aantal fanatici - die denken dat we nog in het tijdperk leven van Grutte Pier - moedwillig in een kwaad daglicht is gezet. De Lelylijn zorgt namelijk niet voor grote stromen Hollanders, en zorgt ook niet voor de sloop van onze taal en cultuur. Dat is nonsens. De Lelylijn zorgt juist voor verbinding en vooruitgang.

Verbinding voor alle Nederlanders

De boodschap van de aangekondigde 100.000 extra woningen in het Noorden als ruilhandel voor de Lelylijn, is wel wat onhandig neergezet door de politiek. En daardoor verkeerd begrepen door de bevolking. De Lelylijn zal namelijk zorgen voor verbinding van alle Nederlanders. De Lelylijn zal zorgen voor werkgelegenheid, (sociaal)economische vooruitgang, vermindering van krimpgebieden, en voor meer woningen op de woningmarkt. Toch wéér die woningmarkt? Ja! En dat komt omdat de Randstad dichtslibt. Het Noorden daarentegen kampt met een aantal steeds groter wordende krimpgebieden. Dit wordt al jarenlang veroorzaakt doordat onze kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen hun heil in de Randstad zoeken. De betere werkgelegenheid is namelijk ook daar, niet hier.

Door een betere verspreiding van werk en een goede spoorverbinding als de Lelylijn, die zich zowel nationaal als internationaal op de kaart zal zetten, kunnen de Friezen om utens terugkeren naar hun roots maar wel blijven werken op het kantoor in Amsterdam, Den Haag of Rotterdam. Met de Lelylijn zijn ze immers binnen een uur in Amsterdam en ’s avonds met dezelfde reistijd weer thuis.

Om al die terugkerende Friezen, en wellicht dat handjevol ‘Hollanders’, het hoofd te kunnen bieden, zijn er woningen nodig. In totaal 100.000 woningen, verspreid over de drie noordelijke provincies. Want ja, we zijn in Fryslân niet de enigen die met dergelijke problemen kampen. Ook onze buurtprovincies hebben last van hetzelfde euvel. De bevolking daar is wel een stuk enthousiaster over het Deltaplan dan hier. Wij schreeuwen liever moord en brand over het vergaan van onze taal en cultuur. Terwijl Drenten en Groningers juist in saamhorigheid de handen ineen slaan.

De taal houd je zelf in stand

De Friese taal en cultuur hoeven overigens geen cent te kosten. Dit omdat je het zelf levendig moet houden, door het te spreken, en bij behoefte in geschrifte mee te geven aan je kinderen. Zij kunnen het voortdragen van op generatie op generatie. Daar verandert de komst van de Lelylijn écht helemaal niks aan.

De Lelylijn zal ervoor zorgen dat het vestigingsklimaat voor bedrijven in heel Fryslân, en in het bijzonder van Drachten, Heerenveen, en Leeuwarden, nóg aantrekkelijker wordt. Dit zal ook werkgelegenheid scheppen voor de verknochte Fries, die de provincie écht niet uit wil om te werken. Zij kunnen dan de Lelylijn gebruiken voor de sociaaleconomische kant ervan: even langs bij de studerende kinderen in de Randstad óf een dagje winkelen in Amsterdam, Den Haag of Rotterdam. Om ’s avonds dan weer lekker thuis op de bank te ploffen met een Us Heit-pilske.

Dát is waar de Lelylijn voor bedoeld is. Beste Friezen, laten we ophouden met zeuren! Laten we met alle Friezen ervoor gaan zorgen dat het de moeite waard is om de Lelylijn aan te leggen.

Menno van der Veen is voorzitter van Werkgroep Spoor in Friesland. De werkgroep bestaat uit vrijwilligers die noordelijke overheden gevraagd en ongevraagd advies geven over het spoor.