Geef de volkshuisvesting in Noord-Nederland nieuw elan, zoals Joe Biden dat deed in de Verenigde Staten | Opinie

Het is de hoogste tijd dat door het nieuwe kabinet de volkshuisvesting weer nieuw elan krijgt. De uitdagingen in de volkshuisvesting, verduurzaming en de leefbaarheid vragen om grootschalige investeringen. Het signaal dat demissionair minister Ollongren daarover afgaf, is nog niet afdoende.

Woningen aan de Einekroes in Burgum.

Woningen aan de Einekroes in Burgum.

Vorige week trok demissionair minister Ollongren aan de bel over het feit dat woningbouw niet meer de melkkoe van weleer is. Sterker nog: de minister gaf aan dat zonder financiële steun vanuit het rijk er onvoldoende wordt gebouwd, in een lager tempo en met minder betaalbare woningen. Ze haalt daarbij het onderzoek aan naar veertien grootschalige woningbouw- en infrastructuur projecten onder andere in de gemeente Groningen. Het berekende tekort? Zo’n 20 miljard euro voor heel Nederland.

Het is goed dat de minister dit signaal richting een nieuw kabinet afgeeft, immers de aanpak van het woningtekort blijft onverminderd urgent. Ook in onze provincies. Wij denken overigens dat de minister met haar berekening aan de voorzichtige kant zit. Het gros van de veertien onderzochte projecten ligt in de Randstad en daar kunnen vanwege de hogere inkomens en de grotere krapte, hogere verkoopprijzen voor de woningen worden gevraagd. Dit verdienvermogen is buiten de Randstad lager. Daardoor is het publieke tekort (geld dat overheden moeten bijspringen) op de zeer noodzakelijke woningen nog wat hoger.

Nauwelijks nog te starten

Voor veel huishoudens is het moeilijk een woning te vinden die goed bij hun past en bij wat ze kunnen betalen. Een start maken op de woningmarkt is in de huidige krappe woningmarkt nauwelijks meer te doen. Woningcorporaties kunnen door de verhuurdersheffing minder investeren in nieuwbouw, woningverbetering en de leefomgeving. Daardoor zijn ook in de sociale huur de laatste jaren de wachttijden weer opgelopen.

De gewenste verduurzaming van hun bezit vormt een fikse uitdaging. Juist de woningcorporaties zijn onze partners in de uitdagingen die we zien bij het vernieuwen en herstructureren en gezamenlijk verbeteren van de leefbaarheid in steden, dorpen en wijken. Om de woningcorporaties meer slagkracht te geven moet de verhuurdersheffing per direct door het nieuwe kabinet afgeschaft worden.

Ten slotte, maar niet in de laatste plaats: volgens ons gaat de minister in haar brief slechts in op de helft van de woonopgave. De grootste uitdaging ligt bij de verduurzaming en herstructurering van de woningen die er al staan. Voor de gebiedsgerichte uitwerking van de Nationale Omgevingsvisie wordt samen met het rijk, provincies en gemeenten een Omgevingsagenda Noord-Nederland opgesteld. Wijkvernieuwing en transformatie in steden en dorpen worden hierin als belangrijke opgaven gezien.

Als Noorden willen wij hier graag mee aan de slag. Daarom is onderzoek gedaan naar welke achterstand Noord-Nederland heeft qua vernieuwing en verduurzaming van woningen ten opzichte van het gemiddelde in Nederland. Om het vernieuwingstempo gelijk te stellen aan het gemiddelde van Nederland, is een extra investering van circa 4,3 miljard euro nodig in de woningvoorraad. Dit bedrag is opgebouwd uit een inhaalslag voor het realiseren van extra nieuwbouw en kosten voor vervroegde sloop van verouderde woningen.

Joe Biden

Het is de hoogste tijd dat door het nieuwe kabinet de volkshuisvesting weer nieuw elan krijgt. De uitdagingen in de volkshuisvesting en de leefbaarheid vragen om grootschalige investeringsprogramma’s. Bijvoorbeeld zoals de Amerikaanse President Joe Biden die heeft gelanceerd om de Amerikaanse infrastructuur weer toekomstbestendig te maken.

Laten we beginnen met het opnieuw introduceren van instrumenten die in het verleden hun nut hebben bewezen, zoals het budget voor stedelijke vernieuwing (ISV). Daarmee kunnen gemeenten slagvaardig de fysieke en sociale leefomgeving verbeteren. Wat ons betreft stap één op weg naar een duurzame woon-toekomst, en een nieuw elan voor de volkshuisvesting.

Klaas Fokkinga is gedeputeerde voor woningbouw in de provincie Fryslân, Hans Kuipers heeft diezelfde portefeuille als gedeputeerde in provincie Drenthe, net als gedeputeerde Tjeerd van Dekken in de provincie Groningen