Het wonderlijke orgaan van de huid | Column Christiaan Bakker

Zo’n 15 procent van het lichaam bestaat uit huid. Een laag die ons lichaam op allerlei manieren beschermt en helpt.

Als we een duik in koud zeewater nemen, beschermt onze huid ons tegen het water.

Als we een duik in koud zeewater nemen, beschermt onze huid ons tegen het water. Foto: Bart Maat

,,Het zware gevoel komt in ieder geval niet vanuit uw (spat)aderen”, leg ik uit na het vaatonderzoek. ,,Uw vermoeidheid kan ik dus eigenlijk niet goed verklaren vanuit het specialisme waar u nu bent. Natuurlijk is het wel zo dat u uw huid meedraagt. En door alleen al uw huid te tillen, bent u vijftien tot twintig kilo extra aan het sjouwen.”

Dat is al snel zo’n 15 procent van het gewicht, rekenen we samen uit. Drie bowlingballen bij elkaar! Beiden zijn we onder de indruk van de zware huid. Maar de oplossing vinden we er niet in. We spreken af dat ik de patiënt langs de orthopeed laat gaan, omdat er ook aanhoudende knieklachten zijn.

Een regenjas voor de huid

De huid, wat een wonderlijk orgaan, denk ik, nadat ik de deur sluit. De regenjas van huid die water tegenhoudt. Ik maak een kommetje van mijn hand en bekijk bij het wassen van mijn handen het mini-zwembad dat ontstaat. Het is maar een van de vele functies die de huid heeft. Bescherming tegen kou door een ingenieus systeem van aantrekkende haarspiertjes. Die er weer voor zorgen dat de lucht tussen de haren tot stilstand komt. En dat creëert een laagje warmte. Hetzelfde systeem bootsen we na met een dry suit- duikpak. Bescherming tegen de warmte door op het juiste moment verspreid over de huid water te lozen ter afkoeling. En er is hulp tegen de DNA-slopende straling vanuit de zon. Parapluutjes van melanine (pigment) worden opgelaten bij sterke zonneschijn. En tegelijk wordt de voorloper van vitamine D, 7-dehydrocholesterol, aangemaakt met behulp van zonlicht.

De huid heeft mysterieuze zintuigen (Merkelcellen), die nog onopgehelderd in onze huid bivakkeren. Mogelijk gebruiken we ze voor de tastzin, maar dat is gissen. In de huid liggen uiteinden van zenuwbanen voor signalering van ‘te warm’ en ‘te koud’. En de huid isoleert en zorgt voor opslag van energie in de vetcellen bij het onderhuids bindweefsel.

Krabben

Uiteraard biedt de huid bescherming tegen bacteriën, virussen en andere indringers. Of het geeft een jeuksignaal af om de indringer er vanaf te krabben. En daarnaast is de huid continu aan het vernieuwen, overal op gelijke wijze, waarbij de huid een evenredige dikte houdt. Een zware taak om al deze functies tegelijk en naar wens goed uit te voeren, bedenk ik mij. En dat verpakt in slechts twintig kilo!

Ik wil meneer nog terugroepen om de herwaardering van het gewicht van de huid te bespreken. Daarvoor ben ik ruim te laat, realiseer ik mij, en ik blijf zitten waar ik zit: even rust voor mijn huid!

Christiaan Bakker is dermatoloog in ziekenhuis Nij Smellinghe