De formatie van een nieuw kabinet lijkt geen urgentie te hebben, wat aantoont dat het een democratisch lek in de politiek is | Commentaar

Om de formatie toch uit een impasse te halen, paste informateur Mariëtte Hamer een noodgreep toe. Wat niet wil zeggen dat het proces nu in een stroomversnelling is gekomen.

Henk van der Laan.

Henk van der Laan. Foto: FD

Ondanks dat de formatie muurvast zit en informateur Hamer geen voorstel kon doen voor een werkbare coalitie, is de formatie deze week toch een nieuwe fase ingegaan: VVD en D66 gaan een concept-regeerakkoord schrijven, waar later andere partijen bij kunnen aanhaken.

Waar dit nu precies toe moet gaan leiden is onduidelijk. Wordt dit stuk nu de aanzet tot verder onderhandelen tot een regeerakkoord voor een meerderheidscoalitie, of leidt dit tot een minderheidskabinet van VVD en D66 en gaan andere partijen dit bij voorbaat op bepaalde punten ‘gedogen’?

Noodgreep

De weg die nu is ingeslagen is een noodgreep. Het is uitstel voor de keuze voor een mogelijke coalitie. De afgelopen weken leek Hamer wel de vertwijfelde gymleraar die een groep onwillige kinderen aan het sporten wilde krijgen. En dat terwijl wel alle zes het eens waren over dat het voetbal werd, over het spelsysteem, de teamkleuren, de teamnaam en de spelregels.

Want dat is het gekke van deze formatie, het gaat totaal niet over de inhoud, maar alleen over wie-met-wie. Alleen de D66-blokkade van ChristenUnie gaat terug op de inhoud: D66 wil de verkiezingszege omzetten in stappen op medisch-ethisch gebied en dat gaat niet lukken met de ChristenUnie.

De enige doorbraak tot nu toe is dat geen van de partijen meer verlangt dat Rutte een stap opzij doet. De VVD-leider is dus op weg naar zijn vierde kabinet. De tijd heeft alle wonden geheeld, lijkt het wel.

Honderd dagen formeren

Waar de tijd ook zijn werk gedaan heeft, is bij de roep om een snelle formatie omdat het crisistijd is. Daar heeft helemaal niemand het meer over, honderd dagen na de verkiezingen. Sterker nog: Hamer gaat ervan uit dat de komende onderhandelingen half juli klaar kunnen zijn en dat de onderhandelingen met de andere partijen weer half augustus hervat worden. Dan heeft iedereen even een paar weken vakantie.

Nu is het goed om rust te pakken, maar kan dat niet nadat er een kabinet gevormd is? Dan is het misschien ook een stimulans om eerder klaar te zijn. Want laten we wel zijn: het duurt wel erg lang nu. En het demissionair kabinet is wel erg weinig demissionair als het de komende begroting nog schrijft en de coronacrisis afhandelt. Misschien is het wel fijn voor een nieuw kabinet als de puinhopen van de coronacrisis nog door het zittende kabinet zijn opgeruimd en er met een schone lei begonnen kan worden.

Democratisch lek

Maar het blijft een rare gewoonte dat er in Nederland zoveel tijd verstrijkt tussen de stembusgang van burgers en de vorming van een nieuw kabinet. Alsof die twee dingen geen verband met elkaar houden. Het geeft eens te meer aan dat de formatie het democratische lek is in de Nederlandse politiek.