Informateur Mariëtte Hamer moet deze week haar opdracht afronden óf inleveren | Commentaar

De formatie is nu in het stadium dat er in cirkeltjes gedraaid wordt. Althans, dat is het vermoeden. Want behalve aan voortgang ontbreekt het deze formatie ook aan openheid. Hoe dan ook: het is tijd dat informateur Mariëtte Hamer haar opdracht óf afrondt óf inlevert.

Henk van der Laan.

Henk van der Laan. Foto: FD

Heel even leek er in deze formatie een knoop doorgehakt te worden. Voor de zomer, na een weken durende en op niets uitlopende parendans, stelde informateur Mariëtte Hamer voor dat de twee grootste partijen, VVD en D66, samen een ‘document op hoofdlijnen’ zouden schrijven. Dat kon dan dienen als een ‘opzet van een coalitie-akkoord’.

Heel vaag, maar het was in elk geval wát. Nu het wie-met-wie niet wilde vlotten, was het verstandig eerst inhoudelijk wat te proberen en vervolgens te kijken wie er op die inhoud zou aanhaken dan wel afvallen.

Dicht als een oester

Dat stuk kwam af volgens schema, direct na de zomer. Wat er in staat, is niet openbaar. Het is zelfs niet verstuurd aan de Tweede Kamer. Dat is merkwaardig. Dit formatieproces ontspoorde een paar maanden geleden vanwege een gebrek aan openheid, waarna het wekenlang ging over ‘de nieuwe bestuurscultuur’, en zit nu opnieuw zo dicht als een oester.

Wat Hamer aan de Kamer meedeelt over de formatie is sowieso nihil. Dat is gek, want de Tweede Kamer is de opdrachtgever van Hamer, niet VVD of D66. Ook andere partijen, tot en met SGP en de Partij voor de Dieren, horen te weten wat de voortgang is. Het is logisch dat je niet alles openbaar kunt maken, maar alle fractievoorzitters geregeld vertrouwelijk bijpraten zou toch wel het minste moeten zijn.

Meer naar links

Er is wel wat uit het stuk gelekt: minder marktmacht in zorg en woningbouw, inperking van de vrijheid van onderwijs, verruiming van de embryowet en meer persoonlijke regie over het einde van het eigen leven. Hoewel deze punten veel meer naar links dan naar confessioneel neigen, blijft de combinatie PvdA en GroenLinks een taboe voor de VVD. Maar deze partijen en hun leden zijn stellig: ze gaan niet regeren zonder elkaar. Daarmee ligt de bal bij VVD.

Hoe dan ook snakt deze formatie naar duidelijkheid, desnoods een harde breuk. Eindeloos om elkaar heen draaien is wel de methode uit de polderwereld waar Hamer als SER-voorzitter thuis is, maar die tijd is er nu niet. Deze formatie staat nu al derde in de ranglijst van langstdurende formaties ooit.

Deze week inleveren

Er is maar één ding dat Hamer moet doen, en dat is deze week nog een eindrapport inleveren bij de Tweede Kamer. Met daarin hetzij een voorstel over hoe nu verder, hetzij de simpele conclusie dat het haar niet is gelukt. Dan is het aan de Tweede Kamer zelf om naar een oplossing te zoeken. En misschien kan Hamer hiermee partijen voor het blok zetten en toch wat forceren.

Reageren? hoofdredactie@frieschdagblad.nl