Dit artikel is vandaag gratis

De toekomst heeft kennis nodig. En ja, systematisch onderzoek doen kost geld, is niet sexy, en je kunt er niet mee op de foto | Column Ingrid van de Vegte

Ingrid van de Vegte. Beeld: FD

Het is niet sexy om over kennis te praten, over het belang van onderzoek, monitoring en metingen. Al helemaal niet over hoe je dat organiseert, kennis. En toch doe ik dat bijna elke dag, met veel enthousiasme. Want ik zie de grote noodzaak van kennis bij alle besluiten en beleid.

Je moet weten, onderzocht hebben, wat er is gelukt van vorig beleid en wat niet voordat je nieuwe keuzes maakt, nieuwe lijnen uitstippelt. En dat dan liefst als een lerend systeem, waarbij je op verschillende momenten meet hoe het gaat en dan samen analyseert en bijstuurt. Eigenlijk heel logisch. Maar zo gaat het helaas niet. Onderzoek naar beleid is bijna altijd achteraf, te laat om bij te sturen en nogal eens gericht op incidenten, missers en nare gevolgen – een onderzoek naar wat er mis ging is een bekende politieke manoeuvre. Systematisch leren echter, van alle beleid, goed en fout, is een mooi streven en er is nog veel te doen.

Er vallen in het ‘Friese beleidslandschap’ best vaak termen als datagedreven werken, monitoring, nulmeting, indicatoren. Maar eerlijk gezegd blijft het heel vaak bij woorden, bij bedoelingen, of bij één project of één sector. Dit is de tijd dat er weer veel nieuw beleid gemaakt gaat worden in de gemeenten, gekoppeld aan nieuwe collegeprogramma’s, maar op basis van wat? Wat is bekend over het beleid tot nu toe? Welke evaluatie heeft plaatsgevonden, welke resultaten zijn bereikt en welke inzichten doemden op tijdens de vorige collegeperiode?

En stel dat een gemeente die kennis al zou hebben, wat kan ze ermee? Gemeenten zijn stevig gebonden aan samenwerking, met andere gemeenten, burgers en organisaties. Daarvoor is ook weer kennis nodig: over doelen, hoe je iets bereikt samen met anderen, hoe je kijkt naar ieders bijdrage, hoe je gezamenlijkheid ontwikkelt. Hoe je iets deelt.

Met overhead kun je niet op de foto

Het was heel nuttig geweest als de transitie van het sociale domein goed gevolgd had kunnen worden, gemonitord inderdaad, met betrouwbare cijfers en heldere analyses voor de (gezamenlijke) gemeenten. Als dat belang meer was onderkend, er middelen voor waren gereserveerd en partners bij waren gezocht, was er veel meer kennis geweest om bij te sturen en te analyseren wat goed en niet goed gaat. Er worden wel incidentele onderzoeken gedaan maar borging van kennis en inzichten voor de langere termijn, systematisch onderzoek implementeren, vraagt om structurele inzet en dat wordt al snel als ‘overhead’ gezin. Overhead, voor de duidelijkheid, is niet sexy, het kost geld en je kunt er niet mee op de foto.

Een en ander roept natuurlijk vragen op voor mij als directeur van een onderzoeksbureau dat de beleids- en bestuurskracht van Fryslân wil versterken met kennis en inzicht. Hoe kunnen wij daar meer voor zorgen? Wij willen onderzoek doen dat tot bruikbare kennis leidt. Het zo presenteren, aanbieden, dat het beleid en de keuzen dient. We monitoren, we doen panelonderzoek onder inwoners en doen onderzoeken naar belangrijke ontwikkelingen in Fryslân. Gelukkig wordt ons onderzoek steeds meer gebruikt, gelezen. Beleidsmakers, bestuurders, verwijzen ernaar, zelfs in verkiezingstijd. Maar tegelijk zien we dus dat er verder in het proces weinig systematisch met kennis wordt gewerkt. De werelden van beleid en onderzoek liggen te ver uit elkaar en er is niet veel georganiseerd om bruggen te bouwen.

Zonder betrouwbare metingen ontstaat bij elk lastig besluit onrust

Nu zijn vooral in onze openbare ruimte veel belangrijke keuzen te maken. Waar de energie opgewekt wordt, waar gebouwd moet worden, hoe het met de waterkwaliteit moet enzovoorts. Goede kennis is onontbeerlijk, met cijfers, analyses en al, zodat onderbouwde besluiten kunnen worden genomen gebaseerd op inzichten. Ja, bouw en fundamenten. Serieus: zonder een betrouwbaar meet- en kennissysteem (ook weten of we de grote doelen echt wel gaan halen) zal er bij elk lastig besluit onrust ontstaan en gaan de belangenorganisaties het debat bepalen.

Dus blijf ik gedreven pleiten om met organisaties en overheden het verwerven en gebruiken van kennis echt te organiseren en mensen daar verantwoordelijk voor te maken. Bruggen bouwen tussen beleid en kennis en daar een Fries model voor maken. Noodzakelijk, de toekomst heeft kennis nodig.

Ingrid Van de Vegte is directeur-bestuurder van het Fries Sociaal Planbureau

Nieuws

menu