Wees duidelijk over de energietransitie: die gaat met horten en stoten en heeft soms pijnlijke gevolgen | Commentaar

Het lijkt in de energietransitie steeds vaker: twee stappen vooruit en één terug. We moeten oppassen dat we bij die pas terug de klimaatdoelen niet uit het oog verliezen. En Jan Modaal moet ondertussen niet worden vermorzeld.

Peter Halbersma.

Peter Halbersma.

Zo ging Fryslân voortvarend met groene energie aan de slag. Energiecoöperaties kwamen als paddenstoelen uit de grond waarbij met steun van het dorp een zonnepark of (verhoogde) windmolen tot stand kwam. En in Reduzum werd onlangs genoeg geld opgehaald voor een hogere molen. Verdere groene stappen vooruit, waarbij rendement ook nog eens lokaal neerslaat, worden nu tegengehouden door de krapte op het stroomnet.

Er is simpelweg geen windmolen of zonnepark te plaatsen. Alle goede ideeën over inpassing in het landschap ten spijt. Het is een kwestie van wachten tot het stroomnet is verzwaard.

De grote stappen die zijn gezet in het terugdringen van gaswinning in Groningen, mede vanwege het klimaat, zorgen voor een grotere afhankelijkheid van andere spelers op de wereldmarkt. Zoals we dat bij olie al kennen.

Het leidt op dit moment tot ongekende gasprijzen. Daarvan lijken vooral mensen met een laag inkomen de dupe. Niet alleen wonen ze bovengemiddeld vaak in een slecht geïsoleerde woning en zien ze hun energierekening op jaarbasis met honderden euro’s stijgen, ook werken ze vaker in sectoren waar (productie)werk erg afhankelijk is van gas.

Zo staan kwekerijen in Fryslân op het punt te besluiten geen tomaten en komkommers te telen. Aluminiumfabriek Aldel in Delfzijl kondigde aan de productie met 60 tot 70 procent te verlagen. Het betekent dat (flexibele) werknemers werk verliezen en naast een hogere energierekening ook inkomsten missen.

Verzachting van de pijn

Ondanks alle klimaattafels en de dagelijkse brainstorm over de energietransitie lijkt ons land steeds overvallen door toch te verwachten tegenslagen. Daarin blijven hangen helpt niet. Nu is een verzachting van de pijn nodig voor huishoudens en vitale bedrijven die in problemen komen door de gasprijs.

Volgend jaar moet het Groningergasveld op de waakvlam, en kan er alleen bij een extreem koude winter of bij leveringsproblemen nog een beroep op de gasbel worden gedaan. Die twee criteria zijn nu absoluut niet aan de orde.

Verlaging van belasting op energie lijkt een snelle oplossing. Tegelijk moet dat niet ten koste gaan van waar de Opslag Duurzame Energie- en Klimaattransitie (ODE) voor bedoeld is: geld genereren voor de energietransitie.

Naast een oplossing voor de korte termijn, moet er beter vooruit gekeken worden naar de gevolgen van aanpassingen in onze energieopwekking en -verbruik. En misschien nog wel belangrijker: politici moeten de polarisatie op dit thema tegengaan en helder en eerlijk zijn over het ongemak dat ook hoort bij deze transitie.

Reageren? Mail naar: hoofdredactie@frieschdagblad.nl