Links beleid door rechtse splinters, CDA en VVD kiezen liever voor compromis met links in plaats van voortdurend gedoe | Commentaar

De vele nieuwe rechtse partijen willen de VVD naar rechts trekken, maar zorgen juist voor het omgekeerde.

Henk van der Laan.

Henk van der Laan. Foto: FD

Het magere verkiezingsresultaat van links (PvdA, GroenLinks en SP) heeft de decennia oude, maar toch vruchteloze discussie over een linkse fusie teruggebracht. Omdat elke poging hiertoe in schoonheid is gestrand, is het de vraag of het dit keer wel zo ver zou komen. Maar er is wel een stap gezet, doordat PvdA en GroenLinks nog altijd vasthouden aan hun verkiezingsbelofte om niet zonder elkaar te gaan regeren.

Opvallend aan die discussie is wel dat ondanks het magere resultaat, beide partijen in de race zijn in de formatie. Dat kan je van de vele rechtse partijen niet zeggen. Terwijl rechts op 17 maart groter is geworden dan links, zoals rechts in Nederland altijd al groter is dan links. Waarom krijgen we dan wel een middenkabinet en geen (centrum-)rechts kabinet?

Geen vruchtbaar beleid

De PVV doet in het verkiezingsprogramma voorstellen die ingaan tegen de regels van de rechtsstaat, internationale afspraken of financieel niet houdbaar zijn. Daarnaast wekt partijleider Wilders ook niet de indruk dat hij bereid is tot compromissen. Bovendien is zijn bejegening van politici van ander partijen ook dusdanig, dat je je niet aan de indruk kunt onttrekken dat hij helemaal geen zin heeft om met hen tot een goede werksfeer te komen.

Bij het formeren van een kabinet wordt altijd gekeken of de combinatie tot vruchtbaar beleid kan komen, en dat gaat in een coalitie met de PVV niet lukken. VVD en CDA hebben het wel geprobeerd, in 2010, maar dat regeeravontuur was vrij snel voorbij door Wilders’ toedoen. En dat nemen de twee andere partijen hem nog altijd kwalijk.

Omdat de PVV hierdoor veroordeeld is tot de oppositie, duikt er om de zoveel tijd in Nederland een partij op die zichzelf rechtsconservatief noemt. Het zijn altijd seculiere partijen die rechts van de VVD willen staan, maar wel de ambitie hebben om een coalitiekabinet te vormen met diezelfde VVD.

Afsplitsingen

Er is alleen een probleem bij deze partijen: ze splitsen zich vaker als een atoom in de door hen zo gewenste kerncentrale. We hebben inmiddels in de Staten-Generaal drie fracties die zich hebben afgesplitst van Forum voor Democratie. Daarnaast is er JA21, een partij opgericht door ex-FVD’ers. En dat is nog niet alles. Bij elke verkiezing is er altijd wel iemand met een nieuwe partij die beweert dat er nog genoeg ‘ruimte op rechts’ is. Meestal blijkt die er verrassend genoeg niet te zijn.

Toch weten we sinds de LPF dat die ruimte op rechts soms wel bestaat, maar niet gevuld wordt door levensvatbare en stabiele partijen anders dan de PVV. Sinds de ongelukkige kabinetjes met LPF en PVV hebben VVD en CDA liever een compromis met links dan voortdurend gedoe.

Het ironische is ook nog dat al die rechtse avonturiers niet alleen qua beleid weinig succesvol zijn, ze bereiken ook nog eens het tegenovergestelde. Dat de VVD te ‘links’ is volgens hen, komt omdat de partij moeten samenwerken met links om een meerderheid te krijgen. Als deze nieuwrechtse partijen niet bestonden, waren VVD en CDA misschien wel groot genoeg om het met z’n tweeën te rooien.