Maak Fryslân net zo soeverein als Aruba, Curaçao en Sint Maarten | Opinie

De provincie Fryslân bepaalt niet haar eigen doelen, maar voert slechts de doelstellingen van anderen uit. Bijvoorbeeld van het rijk en de Europese Unie. Dat beperkt onze vrijheid. De provincie moet weer een gewichtig orgaan worden.

Het provinciehuis van Fryslân in Leeuwarden.

Het provinciehuis van Fryslân in Leeuwarden.

FVD heeft twee jaar geleden zitting genomen in de provinciale Staten van Fryslân. Mocht u twee jaar geleden gevraagd hebben wat de bevoegdheden van de provincie waren, dan moest ik u het antwoord grotendeels schuldig blijven. Mocht u destijds gevraagd hebben wie onze politici zijn in de provincie, dan moesten ik u eveneens het antwoord schuldig blijven.

Ik weet niet hoe goed u als lezer op de hoogte bent van de bevoegdheden van de provincie en de volksvertegenwoordigers die in Fryslân actief zijn, maar ik daag de lezer graag uit om bovenstaande vragen te beantwoorden. Mocht u dezelfde antwoorden geven als ik destijds, dan zult u zich wellicht ook het volgende afvragen; ‘Waarom hebben we eigenlijk een provincieorgaan?’, óf; ‘Moet de provincie niet meer zichtbaar zijn?’

Eigen doelstellingen maken

De provincie is vooral een uitvoerend bestuursorgaan, waar in ieder beleidsstuk doelstellingen worden geformuleerd. Deze doelstellingen moeten dan uiteraard ook behaald worden, zoals klimaatdoelstellingen, natuurdoelstellingen en/of energiedoelstellingen. Met het formuleren van doelstellingen is uiteraard niks mis, maar spijtig genoeg is het niet de provincie die zichzelf deze doelstellingen oplegt.

Deze doelstellingen worden namelijk opgelegd door het rijk, de Europese Unie of middels internationale verdragen die bepalen welke doelstellingen Fryslân moet behalen. Waarom kan de provincie (lees: diens vertegenwoordigers) geen eigen doelstellingen formuleren? Het zijn immers niet de Fryske vertegenwoordigers die hun handtekening hebben gezet onder klimaatafspraken, maar toch staat het IJsselmeer nu vol met windturbines.

Beperkt in bewegingsvrijheid

De provincie wordt in haar bewegingsvrijheid dus enorm beperkt. Neem de Friese taal. De provincie wil het Frysk borgen en de kwaliteit van het onderwijs hierin verbeteren. Een meerderheid in Provinciale Staten wil dat Fryslân de controle hierop uit gaat oefenen. Terecht natuurlijk. Echter, het is het rijk dat hierop de controle uitoefent, waardoor de provincie niet zelfstandig de verantwoordelijkheid kan nemen voor het behoud van de taal. We moeten afwachten of het rijk hierin gaat bewegen.

Deze situatie is exemplarisch voor het feit dat doelstellingen door anderen worden bepaald en de provincie niet soeverein kan handelen. Wat rest ons? Heeft de provincie als politiek orgaan nog bestaansrecht? Jaarlijks stelt de provincie haar kaders vast, ook afgelopen week. Partijen spraken over de volgende onderwerpen; regentonnen, toiletten in het bos, meer groen op schoolpleintjes, een half miljoen euro voor een informatiecampagne van de fietshelm en allerlei andere onderwerpen van dien aard. De provincie heeft in een dagje tijd bepaald dat meer dan zes miljoen euro aan belastinggeld op deze wijze wordt uitgegeven. U ziet hoe uw geld besteed wordt.

Laten we het in Fryslân nu eens fundamenteel over de kaders hebben. FVD Fryslân wil dat de provincie (weer) een gewichtig orgaan wordt. Friese burgers en haar vertegenwoordigers moeten weer soeverein zijn. Zelfstandig praten over het recht, onderwijs, zorg, ruimtelijke ordening en toerisme.

Zelfde status als Aruba, Curaçao en Sint Maarten

Dit gebeurt al in ons koninkrijk bij de andere drie soevereine landen: Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Laten we Fryslân aan dit rijtje toevoegen. Zo wordt onze provincie een soevereine regio binnen het koninkrijk. Defensie, fiscaal beleid en buitenlandse zaken worden overgelaten aan het rijk, overige zaken kunnen wij, de Friezen en hun volksvertegenwoordigers, naar onze eigen behoeften en wensen invullen. Zo gaat Fryslân weer over Fryslân.

Albert G. van Dijk is voorzitter van de Statenfractie van FVD