Het hoger onderwijs gaat weer open. Dat betekent meer vrijheid - en ook meer verantwoordelijkheid | Commentaar

Grote opluchting nu ook het hoger onderwijs de deuren weer opent. Onderzoek na onderzoek wijst eenduidig uit dat het sluiten van de scholen en universiteiten de ontwikkeling van jongeren heeft geschaad. Nu ze de les- en collegebanken weer in mogen, hebben ze hun vrijheid voor een groot deel terug. Dat schept ook verplichtingen.

Beeld:

Beeld: FD

Honderdvijftig jaar geleden stapte Aletta Jacobs voor het eerst de drempel over van de universiteit in Groningen. Ze werd de eerste vrouw met een doctorstitel op zak. (Een paar eeuwen eerder mocht de Friese Anna Maria van Schurman al naar de Universiteit Utrecht maar zij mocht alleen losse lessen volgen, van achter een gordijntje.) Sindsdien is het onderwijs steeds opener en laagdrempeliger geworden en nu is het al generaties zo dat Nederlandse jongeren niet anders weten dan dat ze in principe altijd en overal op elk gewenst niveau kunnen leren en studeren.

Ontwikkeling benadeeld

Met de lockdown van vorig jaar kwam daar voor het eerst verandering in. Abrupt ging voor iedereen het onderwijs op slot. Dat de lessen online voor een groot deel werden herpakt, was fantastisch maar dat neemt niet weg dat het lange thuiszitten de ontwikkeling van jongeren heeft benadeeld.

Er zijn intussen veel onderzoeken uitgevoerd naar de gevolgen van corona en die liegen er niet om. Jongeren hebben het meeste ingeleverd, al worden ze door de ziekte het minst geraakt, vatte Kinderombudsman Margrite Kalverboer kernachtig samen. Zonder routine en structuur gingen motivatie en concentratie achteruit. De kwaliteit van lessen en de leerprestaties zakten. Zorgen en gevoelens van ergernis, eenzaamheid, somberheid en depressie groeiden.

Het was vooral het gebrek aan mogelijkheden om elkaar te treffen, zich aan elkaar te spiegelen en van elkaar te leren die een grote spaak in het wiel bleek in de normale ontwikkeling van jongeren.

Teugels laten vieren

Het heeft even geduurd voor de overheid deze gevolgen van de lockdowns op waarde kon schatten. De prioriteit ging eerst uit naar crisisbeheersing en dat moest ook. Later schoot het even de andere kant op en liet het kabinet al te pardoes de teugels vieren, daarmee de indruk gevend dat alles weer ongelimiteerd mogelijk was.

Intussen lijkt een betere balans gevonden te zijn tussen rem en gaspedaal. De leslokalen mogen een paar weken eerder volstromen dan het OMT adviseerde, maar ditmaal gaat het met voorzorgsmaatregelen gepaard. Het is belangrijk dat overheid en onderwijsinstellingen - en ouders! - stevig in gesprek blijven en regels handhaven om die scholen en universiteiten open te kunnen houden.

Recht en plicht

Jongeren moeten zich realiseren dat vooral hun eigen gedrag daaraan kan bijdragen. Te veel luchthartigheid en onvoorzichtigheid zal het tegenovergestelde bewerkstelligen. De vaccinatiegraad in hun leeftijdsgroep is momenteel niet zo hoog en ze gaan doorgaans wat losser om met afstand houden en mondmasker. ‘De vraag naar recht eist gevoel van plicht’, is een bekend gebleven citaat van Aletta Jacobs. Het is te hopen dat scholieren en studenten die volwassenheid kunnen opbrengen.

Reageren? Mail dan naar: hoofdredactie@frieschdagblad.nl