Het Woonprotest in Amsterdam laat zien hoe nodig het is dat een nieuwe regering deze nood als eerste oppakt.

De machteloosheid over de schaarse en dure woningruimte is zo groot dat er zondag massaal wordt gedemonstreerd. Het volgende kabinet moet het, naast de klimaatcrisis, oppakken als eerste prioriteit.

Beeld:

Beeld: FD

De Dam was bij voorbaat al te klein voor het Woonprotest dat zondag plaatsvindt in Amsterdam: in de vroege aanloop ernaartoe werd het verplaatst naar het uitgebreide Westergasterrein omdat er tienduizenden betogers worden verwacht.

Dat het zo ver heeft kunnen komen met de crisis op de woningmarkt, is een raadsel. De problemen zijn al jarenlang evident en met veel te weinig urgentie aangepakt. De maatregelen die afgelopen jaren zijn genomen, zijn los zand gebleken en elk nieuw stukje beleid had direct zijn negatieve bijeffecten.

De verhuurdersheffing remde bijvoorbeeld de nieuwbouwproductie van woningcorporaties, het ton dat ouders hun kinderen belastingvrij mogen schenken leidde niet tot een lagere hypotheekschuld maar tot de aanschaf van duurdere woningen voor starters, de overdrachtsbelasting heeft vooral de prijsstijging van huizen nog verder opgejaagd.

Het waren maatregelen met de beste bedoelingen, maar ze hadden niet het vermogen echt zoden aan de dijk te zetten. En dus zit Nederland nu opgescheept met een gemiddelde huizenprijs van vier ton, met het hoogste aantal daklozen sinds jaren, met starters die niet kunnen starten, met duizenden studenten die geen kamer kunnen vinden, met asielzoekerscentra die vol statushouders zitten omdat er voor hen onvoldoende woningen gebouwd worden.

Lege bovenverdiepingen

Het wrange aan deze woningnood is dat er in feite geen nood is: er is woonruimte genoeg. Er is geen sprake van de wantoestanden zoals die van meer dan een eeuw geleden, en die leidden tot de Woningwet. Woonruimte is doorgaans in prima staat. Steden en dorpen zijn nu helemaal niet overvol. De verhouding tussen de omvang van de bevolking en het aantal vierkante meters woonoppervlak is meer dan gezond.

Nederlanders hebben meer ruimte tot hun beschikking dan vele andere landen. Door vergrijzing en veranderende leefstijl is het aantal eenpersoonshuishoudens veel groter geworden, terwijl de woningmarkt bol staat van de ruime eengezinswoningen. Ontelbaar is het aantal bovenverdiepingen met lege kamers en het aantal woningen dat een groot deel van het jaar niet gebruikt wordt omdat het dienst doet als vakantieverblijf.

Huzarenstuk

Er worden al wel maatregelen getroffen, zoals een beperkt in te zetten bewoningsplicht, maar er kan nog veel meer. Samenwonen betekent nu vaak een korting op uitkeringen, het splitsen van huizen is een lastig voor elkaar te krijgen klus, het met vrienden gezamenlijk een hypotheek regelen is gecompliceerd, enzovoorts.

Het lucht brengen in de woningmarkt wordt een huzarenstuk voor welk kabinet er ook komt. En die klus moet samen met het klimaatprobleem als topprioriteit worden opgepakt. Morgen wordt er voor het eerst sinds de jaren tachtig weer massaal voor zoiets basaals gedemonstreerd. Een duidelijker boodschap kan Den Haag niet krijgen.

Reageren? Mail naar: hoofdredactie@frieschdagblad.nl