Nieuwe verkiezingen? Ammenooit niet!| Column Sytze Faber

De politieke verlegenheid is inmiddels zo groot dat er gezinspeeld wordt op nieuwe verkiezingen. Bewaar ons! Wéér een polariserende verkiezingscampagne is een recept voor maatschappelijke chaos. Geef ons dan een zakenkabinet.

Sytze Faber  columnist

Sytze Faber columnist Foto: Foto: FD

In 2010 startte Mark Rutte als premier. De VVD had toen 31 Tweede Kamerzetels. Na drie door hem geleide kabinetten zijn het er 34! Een prestatie om de partijpolitieke pet voor af te nemen.

Het regeren van Rutte loonde, tenminste als het ging om zijn eigen partij. De coalitiegenoten waren vaak de sjaak. CDA en PvdA vielen terug naar respectievelijk veertien en negen zetels en raakten ook hun politieke ziel nog kwijt.

D66 is de grote uitzondering: de enige coalitiegenoot van Rutte die uitstekend boerde. Verhoudingsgewijs zelfs beter dan de VVD. In 2010 had D66 tien zetels, nu 24. Het is niet zo vreemd dat na een half jaar armzalig formeren de Binnenhofse spanningen zich toespitsen op deze twee partijen, beide winnaar, beide van liberale komaf.

In het eerste Kamerdebat na de verkiezingen van 17 maart werd een motie van wantrouwen ingediend tegen Rutte als premier. D66-leider Sigrid weigerde die aan een meerderheid te helpen. Had ze dat wél gedaan en haar hart gevolgd, dan had Rutte zijn biezen als premier kunnen pakken.

Ook de ChristenUnie stemde tegen de motie, maar fractievoorzitter Gert-Jan Segers verkondigde twee dagen later dat hij daar berouw over had. In tegenstelling tot hem veranderde Kaag niet van een Paulus in een Saulus.

Ontsierd door sneren

Maandag hield Kaag de prestigieuze H.J. Schoo-lezing . Een inhoudelijk doorwrocht en toekomstgericht verhaal, dat helaas ontsierd werd door enkele sneren richting Rutte. Slechte timing, en ook contraproductief.

Eerlijk is eerlijk: Kaag spaarde zichzelf ook niet. Zonder mitsen en maren erkende ze dat zij en haar partij medeverantwoordelijk zijn voor wat er misging tijdens het kabinet-Rutte III. Het was zelfs een tikkeltje ontwapenend dat ze toegaf dat partijpolitieke goedgelovigheid (naïviteit?) haar niet helemaal vreemd is. Dat hoor je niet elke dag een politicus over zichzelf zeggen. Hier ligt een kantelpunt.

Kaag veronderstelde dat Rutte het op waarde had weten te schatten dat zij de genoemde motie van wantrouwen had getorpedeerd. Niks van dat alles. Integendeel, stank voor dank. Zonder ook maar enige inhoudelijke argumentatie sprak Rutte daarna een veto uit over Kaags favoriete meerderheidscoalitie: die van VVD, D66, CDA, PvdA en GroenLinks. Dat griefde haar diep. Om te beginnen zal informateur Johan Remkes daar de angel uit moeten zien te halen.

Bewaar ons!

Bij Remkes heldere woordgebruik en rechttoe rechtaan optreden steken de spraakmakende fractievoorzitters bleekjes af. Daar zit een crux. Na elf jaar premierschap van Rutte zijn gezag en moreel leiderschap op het Binnenhof schaars geworden en vergezichten weinig talrijk. En dat in een tijd dat velen snakken naar oplossingen voor megaproblemen en een appel op hun betere ik.

De politieke verlegenheid is zo groot, dat er nota bene steeds vaker gezinspeeld wordt – nu ook door Segers voor wie het kort geleden (terecht) nog een doembeeld was – op het uitschrijven van nieuwe verkiezingen. Bewaar ons! Onrust en onvrede nemen op allerlei terreinen begrijpelijkerwijs toe. En dan zou de politiek de samenleving niets anders te bieden hebben dan opnieuw een half jaar polariserende campagnestand? Hét recept voor maatschappelijke chaos.

Een veel constructievere optie is de vorming van een zakenkabinet. In democratisch opzicht is daar niks mis mee. Tweede en Eerste Kamer blijven immers (eind)verantwoordelijk. Problemen kunnen niet worden opgelost door een denkwijze die het heeft veroorzaakt.

Daarom moeten de nieuwe bewindspersonen vooral competente relatieve buitenstaanders zijn. Dan zijn er namen bij de vleet. Feike Sijbesma, Marcel Levi, Merel van Vroonhoven, Alexander Rinnooy Kan. Ook kan gedacht worden aan een inmiddels onthechte Jeroen Dijsselbloem en een frisse nieuwkomer als Derk Boswijk.

Geruststellende gedachte: Remkes weet het allemaal!

Reageren? Mail naar: fabersyma@gmail.com