Opinie: Coronavirus is geen vraagstuk over lifestyle

Bekendheden op sociale media, actief op gebied van mode, voeding en lifestyle, spreken zich uit over de aanpak van corona. Maar dat is een vraagstuk voor de wetenschap, en niet voor influencers.

Model Doutzen Kroes op de rode loper. Ze mengde zich op sociale media in de discussie over de aanpak van de coronacrisis.

Model Doutzen Kroes op de rode loper. Ze mengde zich op sociale media in de discussie over de aanpak van de coronacrisis. Foto: Hollandse Hoogte / ANP

Wat zou het makkelijk zijn als het bestrijden van een pandemie zo eenvoudig was als de aanschaf van een nieuw nagellakje. Wanneer de kleur je niet bevalt, kun je boos je geld terugvragen. Sommigen denken dat deze houding ook geschikt is bij het lezen van actualiteiten rondom het virus en de bijbehorende wetenschappelijke onderbouwing.

Er is een verschil tussen jezelf goed informeren in tijden van crisis en jezelf gedragen als een verwende consument in het medialandschap. Kranten krijgen er op sociale media regelmatig van langs, van boze lezers die het niet leuk vinden dat ze nu alweer slecht nieuws moeten verteren. Men is inmiddels doodmoe van alle negativiteit rondom het virus en grijpt daarom in toenemende mate naar alternatieve bronnen.

Een openbaring

Diverse influencers op het gebied van mode, cosmetica en modellenwerk spelen hier slim op in en lijken plotsklaps een wetenschappelijke openbaring te hebben gehad. Met prikkelende posts zetten ze hun vaak jonge volgers aan om kritische vragen te stellen bij bestaand overheidsbeleid. Vooral de recente posts van Doutzen Kroes (‘do they want us to be healthy?’) maakte veel los.

We zien verwijzingen naar gezonde voeding en sporten als medicijn tegen het virus en ook Pizzagate – een jarenoude complottheorie – wordt weer van stal gehaald en gelinkt met het virus

Conclusie is doorgaans dat het allemaal wel meevalt, die crisis. We moeten vooral onze eigen research doen buiten de Main Stream Media om (wat dat ook moge wezen). Hashtags als #dontbeasheep (wees geen schaap), #openyoureyes (open je ogen), #wakeup (word wakker) of #askquestions (stel vragen) vliegen de volgers om de oren. We zien verwijzingen naar gezonde voeding en sporten als medicijn tegen het virus en ook Pizzagate – een jarenoude complottheorie – wordt weer van stal gehaald en gelinkt met het virus. In navolging van Trump verwijzen enkelen zelfs naar dokter Stella Immanuel, die ons op het hart drukt dat we niet hoeven te sterven aan Covid-19. Dat deze dokter tevens ook roept dat allerhande gynaecologische aandoeningen het gevolg zijn van spirituele seks met demonen lijkt geen afbreuk te doen aan haar geloofwaardigheid.

Respect voor wetenschap

Er mag wat ons betreft wel wat meer respect zijn voor de wetenschap. Wanneer je onderzoek doet, gebeurt dat met vallen en opstaan. Er is uiteindelijk sprake van voortschrijdend inzicht in de materie, waarbij je soms moet terugkomen van eerdere bevindingen. Bovendien kan men een vraagstuk vanuit verschillende wetenschappelijke vraagstellingen belichten.

Lees ook: Open brief: Corona de weg versperren. Dat moet!

Neem nu de discussie rondom het gebruik van mondkapjes: men kan onderzoeken of een niet-medisch mondkapje het virus tegenhoudt, hoe mensen zich zouden gedragen met een mondkapje op of wat de acceptatiegraad van het dragen van een mondkapje zou zijn. Dergelijk onderzoek vergt verschillende onderzoeksmethoden en geeft vanuit verschillende invalshoeken een kijk op mogelijk overheidsbeleid. Dit kan men onmogelijk op één hoop gooien en volmondig zeggen: een mondkapje helpt wel of helpt niet. We moeten dit altijd in een bredere context zien en een mogelijke toepassing ook plaatsen in het geheel van al bestaande maatregelen die de verspreiding van het virus moeten tegengaan.

Onderbouwd en kritisch debat

In een goed wetenschappelijk debat is er bovendien ook wrijving met collega-wetenschappers over onderzoeksmethoden, aanpak en interpretatie van data. Dit alles wil dus niet zeggen dat ‘de wetenschap’ inconsequent is of niet betrouwbaar, maar vooral dat men er mee bezig is. Bovendien is de kracht van wetenschap nu juist dat door een onderbouwd en kritisch debat vooruitgang geboekt wordt.

Om wetenschap nu te reduceren tot een levensstijl en journalistiek tot een consumptiegoed, lijkt ons niet zo handig

Natuurlijk, een influencer doet waar hij/zij goed in is: volgers beïnvloeden en daarmee geld verdienen. Meestal op het gebied van mode, voeding en levensstijl. Hoe je om moet gaan met het coronavirus lijkt ons geen lifestyle-vraagstuk, maar een maatschappelijk vraagstuk. Niet in de minste plek omdat levens van andere mensen in het geding zijn. We moeten ons goed informeren en het helpt om verder te kijken dan de berichtgeving van één enkele bron. Maar om wetenschap nu te reduceren tot een levensstijl en journalistiek tot een consumptiegoed, lijkt ons niet zo handig.

Net zoals wij de kans klein achten dat je er modieus bij loopt wanneer je je outfit laat beïnvloeden door Jaap van Dissel, lijkt ons de kans zeer gering dat een influencer ons tot nieuwe wetenschappelijke inzichten kan brengen. Kortom: schoenmaker, blijf bij uw leest. En beste mediaconsument: wees geen schaap!

Bart Wernaart is docent recht en ethiek aan Fontys Hogeschool en Sylvia Wernaart-Sanders docent-onderzoeker pedagogie bij Fontys

'Laten testen bij twijfel is je burgerplicht'

Een kuchje, loopneus, of een lichte verhoging, neem geen risico en laat je testen op corona nu daar de mogelijkheid voor is. Dat zeggen bezoekers die zich gisteren aan de Eikesingel in Drachten lieten testen. Ook in Leeuwarden en Sneek kunnen mensen met klachten terecht om slijm te laten afnemen.

Nieuws

menu