Opinie: Kernenergie is een zichzelf verslindend monster met desastreuze gevolgen

In een toestand van totale ecologische crisis lijken populisme en bewust informatie achterhouden nog de enige manier om de confrontatie met de werkelijkheid uit de weg te gaan. De terugkerende discussie over de noodzaak van kerncentrales is er een voorbeeld van.

Mensen hand in hand vormen een negentig kilometerslange ketting als vorm van protest tegen de Belgische kerncentrale in Tihange.

Mensen hand in hand vormen een negentig kilometerslange ketting als vorm van protest tegen de Belgische kerncentrale in Tihange. Foto: ANP

Deze benauwende benadering van kiezer, maatschappij en leefomgeving is niet alleen meer voorbehouden aan complotdenkers of extreemrechtse partijen als de PVV, FvD en JA21. Ook partijen van het ‘midden’, met name de VVD, en zelfs op de linkervleugel is deze benadering gemeengoed geworden. Greenwashing in het belang van ongeremde groei en eigenbelang is aan de orde van de dag. Als het Klimaatakkoord van Parijs met wat trucs en veel geld gehaald kan worden, lijkt er voor partijen als de VVD geen vuiltje meer aan de lucht.

Om met het nationalistisch navelstaren te beginnen: in de discussie worden de desastreuze gevolgen op de winlocaties voor uranium in Verweggistan niet eens meer genoemd. Het gaat hier om het noorden van Niger, een politiek uiterst instabiele regio, waar een groot deel van de uranium voor de Belgische en Franse kerncentrales vandaan komt. Daar werken arbeiders van het Franse mijnbouwbedrijf Areva onder erbarmelijke omstandigheden en wordt het milieu over grote oppervlaktes verontreinigd met levensgevaarlijk radiotoxische stoffen.

Het mijnbouwbedrijf bekommert zich niet om de plaatselijke bevolking, laat staan om het milieu. Voor de industriële uitloging ter plaatse worden gigantische hoeveelheden water (nu al meer dan 300 miljard liter) gebruikt. En dat terwijl het gebied toch al kampt met droogte. Het water dat er nog te koop is, is vaak gekookt in radioactief aangetast materiaal. Tientallen miljoenen ton industrieel steengruis, dat chemische en radioactieve stoffen bevat als radium, polonium, arseen en giftige radongassen, kan zich ongestoord in de omgeving verspreiden. Hebt u Mark Rutte of de VVD daar ooit over horen praten?

Achterhouden van informatie

In de populaire overzichten wordt kernenergie vaak aangeprezen als ideale optie voor een energiemix. Het zogeheten ENCO-rapport van september vorig jaar van toenmalig minister van Economische Zaken Eric Wiebes (VVD) moest het draagvlak voor kernenergie vergroten. Het rapport was opgesteld door een instituut dat vooral zaken doet met de kernenergiebranche en dus belang heeft bij een zo gunstige mogelijke uitkomst.

Bij een veel gepubliceerd overzicht over de uitstoot van CO2 lijkt kernenergie ten opzichte van andere energiebronnen er heel redelijk uit te springen. Ook de lobbyisten van het Nucleair Forum maken, met verwijzing naar een recent IPPC-rapport, veelvuldig gebruik van dit simpele overzicht. Maar uit dit laatste IPCC-rapport blijkt juist dat er technisch, sociaal, politiek en economisch weinig vooruitgang zit in kernenergie. Terwijl zonne- en windenergie en de opslag van groene stroom juist enorm in de lift zitten en steeds goedkoper worden.

De desastreuze gevolgen op de winlocaties voor uranium in Verweggistan worden niet eens meer genoemd

Ook in 2006 werd kernenergie als wondermiddel tegen de groeiende energiebehoefte en klimaatproblemen op de politieke agenda gezet. Jan Willem Storm van Leeuwen, chemisch fysicus en expert-beoordelaar van rapportages van het IPPC, kwam toen al tot heel andere getallen en conclusies. Als we alle processen voor het realiseren van een kerncentrale meenemen wordt er in het gunstigste geval 70-150 gr/kilowattuur aan CO2 geproduceerd, tien keer zoveel als in het overzicht van de kernenergielobbyisten.

En CO2 is niet het enige broeikasgas dat bij de totale productie van kernenergie vrijkomt. Om van uraniumerts een splijtstof te maken zijn enorme hoeveelheden fluor en chloorverbindingen (CFCs) nodig. Deze kunnen een 10.000 maal groter broeikasgaseffect hebben dan CO2. Dus ook als het in de discussie alleen om broeikasgassen zou gaan is het uitsluitend focussen op CO2 een bewuste keuze om informatie achter en het volk onwetend te houden.

En naast de broeikasgassen en een radioactieve afvalprobleem is er nog een enorm grensoverschrijdend chemische afvalprobleem. Bovendien zijn er nog steeds veel problemen, met name de werking van reservekoelsystemen en stoomleidingen. Voor definitieve opslag van het radioactief afval is ook nog steeds geen oplossing gevonden. Een kerncentrale in Groningen en, met wat smeergeld, de opslag van radioactief afval in de boomse kleilagen onder Gaasterland lijkt wel wat erg kort door de bocht. Maar het is wellicht voor de VVD een goede optie.

Voorraden uranium drogen op

Voor 1500 gigawatt aan nieuwe elektrische energie zouden in de wereld tot aan 2050 ongeveer 3200 kerncentrales als in Borssele nodig zijn. Kernenergie zou in dat geval slechts 2,6 tot 4 procent van het wereldenergieverbruik kunnen dekken. Bij het gebruik op het niveau van 2006 zal de totale bruikbare uraniumreserve naar schatting in 2050 uitgeput zijn. Dus ja, wat gaat er gebeuren als landen vanwege ‘kostendekkendheid’ nog meer kerncentrales in serie gaan bouwen? En wie gaan in de tussentijd de astronomische financiële kosten en milieugevolgen dragen?

Ook met zonne-energie en windmolens alleen gaan we het op termijn niet redden. Voor een leefbare toekomst zal er een fundamentele systeemverandering moeten plaatsvinden. Ik raad ook de zich progressief noemende politici aan om nog eens hoofdstuk 3 ‘De logica van de techniek - Van kernenergie tot energiefascisme’ uit Ecologie en vrijheid van André Gorz te lezen. Daar staat: ‘Kernenergie is een zichzelf verslindend monster dat opslokt wat het aan groei kent: de kroon op een steeds ingewikkelder, steeds gejaagder maatschappij, waarvan de mens steeds minder te verwachten heeft.’

Nieuws

menu