In woonzorgcentrum ‘t Suyderhuys in Surhuisterveen zijn veel mensen besmet geraakt met de Britse coronavariant.

Opinie: Laat levensvreugde meetellen bij sluiting ouderenzorginstellingen vanwege corona

In woonzorgcentrum ‘t Suyderhuys in Surhuisterveen zijn veel mensen besmet geraakt met de Britse coronavariant. Foto: ANP/De Vries Media

Binnen een paar uur was de zaak beklonken, afgelopen donderdag: nadat duidelijk was dat in ’t Suyderhuys in Surhuisterveen veel mensen besmet waren met de Britse coronavariant, besloten de Friese zorgbestuurders unaniem dat ze de deuren van hun instellingen weer grotendeels dichttrekken. 

De ‘absolute ondergrens’ van één bezoeker per week, die ze gezamenlijk vaststelden, werd voor meerdere Friese ouderenzorginstellingen de bezoekregel. Anderen laten nog wel dagelijks bezoek toe, van steeds één en dezelfde persoon. Voor bewoners maakt het nogal uit voor welke van die twee varianten een instelling kiest.

Om meerdere redenen is het unanieme besluit van de Friese bestuurders merkwaardig. Surhuisterveen ligt dichter bij de stad Groningen dan bij Harlingen, Heerenveen en Sneek – om nog maar te zwijgen over Gaasterland. Toch werd, letterlijk op een achternamiddag, het bezoekrecht en de bewegingsvrijheid van álle bewoners van ouderenzorginstellingen in heel Friesland drastisch ingeperkt. Her en der in de provincie Groningen zijn een paar huizen preventief helemaal op slot gegaan.

Meepraten

Wat het besluit van de Friese bestuurders ook merkwaardig maakt: er is geen oudere aan te pas gekomen. Ouderenzorginstellingen hebben een cliëntenraad, die bij dit soort ingrijpende besluiten betrokken hoort te worden. Dat staat in de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz).

Ook ActiZ, de branchevereniging van de bestuurders zélf, heeft afgelopen halfjaar meerdere malen benadrukt dat individuele bewoners moeten kunnen meepraten over de vrijheidsbeperking die hen wordt opgelegd.

Zorgbestuurders hebben een bredere verantwoordelijkheid. Zij horen ook oog te hebben voor het levensgeluk van kwetsbare ouderen

De Friese bestuurders hebben de GGD als breekijzer gebruikt: ze volgden immers GGD-advies op? Daarmee zijn alle Friese cliëntenraden in de praktijk in één klap buitenspel gezet, want wie durft tegen een advies van de GGD in te gaan, bijvoorbeeld door te pleiten voor een minder drastische sluiting en meer testen?

Lees ook: Friese verpleeg- en verzorgingshuizen gaan vanwege corona toch weer dicht voor bezoekers

GGD-directeur Margreet de Graaf benadrukte zelf dat het om een advies ging. De GGD sluit geen zorginstellingen, zoals het OMT geen scholen sluit. De GGD kijkt primair naar het belang van de publieke gezondheid. Zorgbestuurders hebben een bredere verantwoordelijkheid. Zij horen ook oog te hebben voor het levensgeluk van kwetsbare ouderen, die daar veelal zélf niet meer voor op de bres kunnen springen.

Schoen wringt

Dat levensgeluk, dat is precies waar de schoen wringt met dit besluit. In het voorjaar van 2020, toen de deuren van zorginstellingen na drie maanden eindelijk weer opengingen, riep iedereen unaniem: dit nooit weer. De Britse coronavariant drukt dat uitgangspunt net zo snel weer naar de achtergrond. Weer is safety first het adagium, zonder dat de ouderen zelf gevraagd is of dat ook hún adagium is.

Weer is safety first het adagium, zonder dat de ouderen zelf gevraagd is of dat ook hún adagium is

Mensen die in een ouderenzorginstelling wonen, weten dat dat hun laatste plek is. Zoals een bestuurder het uitdrukte: ‘Mensen komen bij ons om te sterven. Dat is voor henzelf geen taboe, maar voor de buitenwereld vaak wel.’

Lees ook: GGD-priklocatie in WTC Leeuwarden is klaar voor het vaccineren van verpleeg- en zorgpersoneel

Mensen verhuizen niet naar een zorginstelling om het moment van sterven koste wat kost zo lang mogelijk uit te stellen, maar om in de tijd daarvóór – met alle moeiten en gebreken die hun leeftijd met zich meebrengt – zoveel mogelijk levensvreugde te ervaren. Hoe zou het zijn als de bestuurders dáár eens met hun bewoners over gingen praten en hun ‘deurbeleid’ ook in dat licht zouden bezien?

Brenda Frederiks is universitair docent gezondheidsrecht aan het Amsterdam UMC. Berber Bijma is voorzitter van de stichting Stop Onnodige Vrijheidsbeperking In De Zorg