Opinie: Verbod op oplaten van ballonnen werkt echt

Het zorgt voor nodeloos afval in de natuur en een verbod erop is goed uit te leggen. De gemeenten zijn aan zet: zij kunnen het oplaten van ballonnen verbieden. Voor een feest of een herdenking zijn voldoende alternatieven.

Het is een mooi gezicht als de ballonnen de lucht ingaan, maar eenmaal weer op de grond brengen ze schade toe aan de natuur.

Het is een mooi gezicht als de ballonnen de lucht ingaan, maar eenmaal weer op de grond brengen ze schade toe aan de natuur. Laurens Aaij

De raad van Achtkarspelen verwierp onlangs een motie waarin het oplaten van ballonnen verboden wordt. Hoofdreden voor de tegenstand is dat voorlichting beter werkt en dat er biologische alternatieven zijn.

Volgens de Friese Milieu Federatie staat het oplaten van ballonnen gelijk aan het verspreiden van zwerfafval: dat doe je niet. Ballonnen oplaten is niet van deze tijd en een verbod is heel goed uit te leggen. Net als destijds het verbod op plastic tasjes goed uit te leggen was.

Dieren

Ballonnen oplaten wordt vaak bij feestelijke gelegenheden gedaan of ter nagedachtenis van geliefden. Maar met het oplaten van ballonnen wordt ook schade toegebracht aan natuur en dieren.

Ballonnen lopen leeg en vallen overal neer. Ze worden vaak door dieren aangezien voor voedsel. Resten van ballonnen kunnen het spijsverteringskanaal blokkeren, waarna de dieren langzaam verhongeren en sterven.

Dieren kunnen ook verstrikt raken in het lint dat aan de ballon hangt, met kans op verwondingen, infecties en verlies van bewegingsvrijheid. Daardoor kunnen zij geen voedsel meer vinden of kunnen ze niet meer vluchten.

Biologisch afbreekbare ballonnen breken in de natuur niet af of pas na een aantal jaren. De plastic linten die aan ballonnen zitten, breken helemaal niet af. Ballonnen dragen dus bij aan dierenleed, milieuvervuiling en de plasticsoep.

Biologisch afbreekbare ballonnen breken in de natuur niet af of pas na een aantal jaren

Met de kennis die er over dit onderwerp inmiddels is opgedaan, kunnen we niet volhouden dat ballonnen niet schadelijk zijn. Als voorbeeld: stichting De Noordzee monitort vier keer per jaar vier stukken referentiestranden van minimaal honderd meter op afval. In de periode tussen 2009 en 2013 vond de stichting zestien ballonnen per honderd meter strand (zie het onderzoek: Beach Litter Monitoring).

Nederlandse ballonnen komen ook buiten Nederland terecht: na Koninginnedag in 2007 lag het strand van Normandië bezaaid met oranje ballonnen. Het oplaten van ballonnen staat dan ook gelijk aan het verspreiden van zwerfafval.

Gratis plastic tasjes

In 2014 heeft de Tweede Kamer een motie van de Partij van de Dieren aangenomen om het oplaten van ballonnen te ontmoedigen. De Tweede Kamer heeft de verantwoordelijkheid hiervoor neergelegd bij gemeenten. De gemeenten zijn dus aan zet!

Voorlichting alleen is niet genoeg: een prikkel is nodig om een stap verder te komen. Vergelijk het uitgeven van gratis plastic tasjes. Die tasjes zorgden ook voor zwerf-afval en milieuvervuiling. Bij de invoering van het verbod werd er flink gemopperd, zowel door consumenten als winkeliers. Maar toen het eenmaal zo ver was, wenden we er snel aan. Nu is het heel gewoon om een (extra) opvouwbare tas bij je te hebben om je boodschappen in te doen.

Laten we van Fryslân de eerste provincie maken waar geen ballonnen worden opgelaten

Er zijn in Fryslân al diverse gemeenten die een verbod op het oplaten van ballonnen hebben ingesteld: onder meer Ameland, Terschelling, Vlieland, Schiermonnikoog, Heerenveen, Leeuwarden, De Fryske Marren en Súdwest-Fryslân. Daarnaast ontmoedigen de gemeenten Smallingerland en Opsterland het oplaten van ballonnen bij de aanvraag van een vergunning.

Laten we van Fryslân de eerste provincie maken waar geen ballonnen worden opgelaten: er worden geen vergunningen meer voor gegeven, gemeenten geven actief voorlichting over de gevolgen van het oplaten van ballonnen en dragen alternatieven aan.

Bellen blazen

Want er zijn genoeg alternatieven te bedenken voor het feestelijk maken van gelegenheden of het herdenken van geliefden. Voor geliefden kun je een kaarsje branden, bellen blazen, een bootje maken van een groot blad of een groet schrijven op papier met bloemzaadjes er in en die planten.

Feesten kun je opleuken met een fluitconcert (deel fluitjes uit, dan heeft iedereen meteen een aandenken) of met het strooien van plant-aardige confetti. Ook kun je wenslinten vastbinden aan een boom (en later opruimen) en ook hier kun je bellen blazen.

Dus: laten we net als met de gratis plastic tasjes, stoppen met het verspreiden van zwerfafval. Een verbod op het oplaten van ballonnen werkt. Laten we dat Fryslân-breed invoeren en actief uitdragen dat er alternatieven zijn. Voor minder plasticsoep, een schoner milieu en blije dieren.

Irona Groeneveld is thematrekker Circulaire Economie bij de Friese Milieu Federatie