De boorlocatie van de NAM aan de Leegsterweg bij Warfstermolen (nabij Pieterzijl), waar gas wordt gewonnen door middel van fracken. Met fracken wordt water, zand en chemicaliën met hoge druk in een boorput gepompt.

Opinie: Waar is de zorgzame staat bij kleine gasvelden?

De boorlocatie van de NAM aan de Leegsterweg bij Warfstermolen (nabij Pieterzijl), waar gas wordt gewonnen door middel van fracken. Met fracken wordt water, zand en chemicaliën met hoge druk in een boorput gepompt. Foto: ANP

Wordt er in een periode van trage afbouw van de fossiele brandstofbehoefte, willens en wetens maximale schade toegebracht bij de winning in kleine gasvelden? Zo gaat een verantwoord optredende overheid toch niet met zijn burgers om?

Sinds 2017 trekken wij, bezorgde inwoners van Pieterzijl en omstreken, en van al die andere kleine gasvelden, frackinglocaties, zoutwinningsplekken in Groningen, Fryslân, Drenthe, Overijssel en Noord-Holland aan de bel. Onze huizen verzakken, de grond beweegt, schadelijke stoffen worden de lucht in geblazen of ondergronds opgeslagen, het kent werkelijk geen einde. Je kunt niet zeggen dat we geen aandacht van de media hebben gehad. Meestal komt de pers als er een beving is geweest, maar de realiteit is deze: het beeft zo vaak dat het geen nieuwswaarde meer heeft.

Politici komen even kijken en vertrekken dan weer naar Den Haag om vervolgens met ingewikkelde maatregelen ons nog verder het riet in te sturen. Beloftes worden gebroken op de dag dat ze worden gedaan. Toezeggingen worden halverwege de uitvoering alweer veranderd. Inspecteurs doen een dansje rond de feiten. Gemeenschappen raken volledig ontwricht, omdat de herstelgelden maar niet of slechts ten dele uitbetaald worden. En ondertussen legt de NAM infrastructuur neer om de volgende frackinglocaties bereikbaar te maken.

Vraagtekens bij overheid

Duizenden mensen zijn tot diep in hun ziel verscheurd door de ellende waarin zij al jaren leven. Het is niet raar dat zij vraagtekens plaatsen bij de ‘zorgzame’ overheid. Met een beschadigde fundering en scheuren in de muur staan ze letterlijk in de kou. We willen echt wel iets anders dan elk half jaar weer de boel opknappen, wachtend op de volgende klap.

Met 65 inwoners van Pieterzijl en omgeving hebben we een beroep ingediend tegen de overheid vanwege een toegestane winning door de NAM, op basis van een veiligheidsrisico voor omwonenden en ter voorkoming van schade aan onder meer gebouwen, aan natuur en milieu. Deze zaak ligt maandag voor bij de Raad van State. We procederen al sinds 2019 tegen deze zwaar milieuvervuilende winning. Even leek het erop dat we onze advocaat niet meer zouden kunnen betalen. Je hebt echt specialisten nodig om de strijd aan te binden. Een crowdfund-actie, met veel aandacht van lokale media, heeft ons recent gered. Het is natuurlijk teleurstellend dat we als omwonenden van een gasveld ons recht alleen kunnen halen door heel diep in de buidel te tasten. In negen op de tien rechtszaken trek je dan ook nog eens aan het kortste eind, zo blijkt inmiddels.

Te weinig onderzoek

En dat terwijl aantoonbaar is dat de overheid te weinig onderzoek heeft laten verrichten om een werkelijk gewogen oordeel te kunnen vormen over de risico’s – zie het onderzoek van TNO-AGE (Adviesgroep Economische Zaken). Bovendien baseert de overheid zich op het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) dat niet de juiste en zelfs verouderde gegevens gebruikt. Men stelt algemene conclusies, maar het gaat juist om de lokale risico’s.

Wat ook stelselmatig buiten het onderzoek lijkt te vallen is de onderlinge verbinding van de gasvelden. Het kilometerslange gasleidingnetwerk is kwetsbaar en vertoont scheurtjes en breuken. Het chemisch vervuilde proceswater (fracking) mengt zich met de waterbronnen en verspreidt zich door verschillende grond- en waterlagen naar het aardoppervlak. Je kunt niet ergens mijnbouwactiviteiten ondernemen zonder dat dit in een ander gasveld merkbaar is. Trillingen verplaatsen zich, als een rimpel, door de bodem en veroorzaken over grote afstanden schade. En het is echt niet zo dat de velden honderden kilometers van elkaar verwijderd zijn, integendeel.

Trillingen verplaatsen zich, als een rimpel, door de bodem en veroorzaken over grote afstanden schade

Wat is er aan de hand in Pieterzijl e.o.? Ons dorp ligt op de oude Lauwerszee Trog, onstabiele grond. Bij bewegingen en trillingen verweekt de grond en verliest deze zijn stabiliteit. Er komen snel verzakkingen voor. Huizen, boerderijen, kerken en andere monumenten scheuren en verzakken al. De aardbevingen in het Groningerveld veroorzaken langs diverse breuklijnen in ons gebied schade: het zogenoemde ‘opslingereffect’. Kortom, het is echt niet verstandig om hier ondergronds te woelen. Waarom dan toch de werkzaamheden voortzetten?

Het gezegde is: ‘als het kalf verdronken is, dan dempt men de put’. Maar wat gebeurt er als er letterlijk een nieuwe put geslagen wordt? Hoeveel ‘kalveren’ moeten er verdrinken? Het kan toch niet zo zijn dat er in de risicoanalyse geaccepteerd wordt dat zoveel mensen, hun woningen en de omliggende natuur en het milieu opgeofferd worden? Dat er, terwijl we in een akelig traag tempo de fossiele brandstofbehoefte afbouwen, willens en wetens nog maximale schade wordt toegebracht? Zo gaat een verantwoord optredende overheid niet met zijn burgers om.

Wij willen serieus genomen worden. Wij willen een goed, onafhankelijk, sociaaleconomisch onderzoek. Wij willen een algeheel verbod op fracking. Wij willen een zorgzame staat, die zich inzet voor onze gezondheid, ons welzijn, ons milieu en de toekomst van onze kinderen en voor onze veiligheid. En wij willen dat graag nu.