De EU wordt genegeerd door de beste vriend en geïntimideerd door autoritaire buren | Commentaar

In Brussel wordt hardop gedroomd van een Europese Unie als ‘geopolitieke speler’, die dankzij ‘strategische autonomie’ partij kan bieden aan de grootmachten in de wereld. De werkelijkheid is dat de EU niet altijd even serieus wordt genomen door zowel vriend als vijand.

Niek van der Molen.

Niek van der Molen. Foto: FD

Om bij die vriend te beginnen. De Amerikaanse president Joe Biden besloot tot terugtrekking uit Afghanistan zonder overleg met de Europese bondgenoten. Nog langer blijven was niet in het belang van de VS.

Door het eigen veiligheidsbelang te laten prevaleren en weinig rekening te houden met de Europeanen, ondermijnt Biden het vertrouwen in de NAVO. Dat vooral Europa de rekening krijgt gepresenteerd voor het Afghaanse debacle schijnt Biden niet te kunnen deren. Als Afghanistan weer een uitvalsbasis wordt voor terroristen of als er een migratiestroom op gang komt, merkt Europa daar direct de gevolgen van, in tegenstelling tot de VS. Dat ligt immers, ingeklemd tussen twee oceanen, een stuk verder weg.

Russische pijpleiding

Europa wordt over het hoofd gezien door de beste vriend, maar nog erger is dat het zich laat intimideren door vijandig gezinde buren. Maandag beloofde EU-president Charles Michel op een internationale top in de Oekraïense hoofdstad Kiev plechtig dat de EU nooit de Russische inlijving van de Krim zal accepteren.

Maar veel aanstalten om woorden om te zetten in daden legt de EU niet aan de dag. Zo herhaalde bondskanselier Angela Merkel dit weekend tijdens haar bezoek aan Poetin dat zij niet wil stoppen met de controversiële Nord Stream 2-pijpleiding, die de Russische gaslevering aan Duitsland zal verdubbelen. In de ogen van de VS, Oekraïne en andere Oost-Europese landen krijgt Poetin daarmee een geopolitiek wapen in handen waarmee het de EU kan chanteren.

Hekwerk

Door een tegenstander van veel kleiner formaat laat de EU zich ook onder druk zetten. Belarus moedigt - uit boosheid omdat het Loekasjenko niet erkent als president - Syrische en Afghaanse migranten uit om via zijn land naar de EU te reizen. In navolging van Litouwen bouwt nu ook Polen een hekwerk langs de grens met Belarus om de vluchtelingenstroom te stoppen.

Dat Belarus mensen gebruikt voor politieke doeleinden, met als doel om de Europese Unie onder druk te zetten en te destabiliseren, noemt Brussel volstrekt onacceptabel. Uit die woorden spreekt vooral machteloosheid, want door verdeeldheid en zwakte is de EU niet bij machte stevige strafmaatregelen te nemen tegen het dictatoriale regime van Loekasjenko.

Als de EU al niet in staat onruststoker Belarus tot een gedragsverandering te bewegen, hoe denkt het dan op het wereldtoneel iets te kunnen bereiken?