Dit artikel is vandaag gratis

Vinger aan de pols van het Waddengebied | Opinie Waddenacademie

Beeld van de Waddenzee. Foto: ANP/Catrinus van der Veen

Het aantrekken van slib en de stijging van de zeespiegel heffen elkaar voorlopig nog op in het Waddengebied. Maar als het water verder stijgt is de toekomst van Wadplaten na 2050 niet zeker, blijkt uit ‘Wadden in Beeld 2020’.

De tapuit maakt een comeback op Texel en de strandplevier op Ameland. Vismonitoring in de Eems laat zien dat er relatief weinig soorten en exemplaren voorkomen. Klimaatverandering leidt mogelijk op termijn tot een juridisch dilemma. Zo maar een aantal ontwikkelingen in het Waddengebied die beschreven staan in Wadden in Beeld 2020. Dit boekje houdt jaarlijks de vinger aan de pols van het Werelderfgoed Waddenzee. Een uiterst nuttig instrument voor beheerders, bestuurders en beleidsmakers.

Belangrijk punt in deze editie is de zeespiegelstijging. Het onderzoeksprogramma kustgenese 2.0 biedt nieuwe inzichten in de volumes zand en slib die de Waddenzee naar zich toe trekt als gevolg van de stijgende zeespiegel. Heft het aantrekken van slib en de stijging van het water elkaar op? Tot 2050 waarschijnlijk wel, zeggen de onderzoekers. Als de zeespiegelstijging daarna doorzet, komt er een limiet aan het volume zand en slib dat door een zeegat kan stromen. Op termijn betekent dit dat de wadplaten verdwijnen, als eerste in de westelijke Waddenzee.

Dilemma

Internationale verdragen en EU-richtlijnen beschermen de natuur van de Waddenzee, waardoor landen verplicht zijn die te behouden of te herstellen. ‘Wadden in Beeld’ benoemt en beschrijft de beschermingsregimes en samenwerkingsverbanden, en stelt ook belangrijke vragen: hoe verhoudt deze verplichting zich tot het feit dat de Waddennatuur uiterst dynamisch is? En wat als die dynamiek zelf weer beïnvloed wordt door klimaatverandering? Het is een dilemma: mogen en/of willen wij ingrijpen in de vrije dynamiek van de Waddenzee om soorten te behouden?

Zwarte ruiter

Het is al langer bekend dat het met de natuur in de Eems-Dollard niet goed gaat. Troebel en slibrijk water is de grootste oorzaak. Uit de vismonitoring in de Eems blijkt dat er relatief weinig soorten en exemplaren voorkomen. Opvallend is wel het relatief grote aandeel aan opgroeiende jonge haring in de maanden september en oktober.

Als laatste een positief geluid uit dit gebied over de vogel met de meest mysterieuze naam in de soortenlijst: de zwarte ruiter. Terwijl het aantal in de gehele Waddenzee afneemt, neemt de populatie in de Eems-Dollard juist toe. Daarmee herbergt dit gebied nu driekwart van de populatie in de Nederlandse Waddenzee.

Waddenwelvaart

‘Wadden in Beeld’ gaat ook over sociaaleconomische aspecten van de Waddeneilanden en de vaste walgemeenten. Dit jaar is er een speciaal artikel gewijd aan demografische ontwikkelingen, migratie en het fenomeen van ‘gentrificatie’. Dit is de opwaardering van woongebieden door de komst van welvarende mensen. Dit speelt op een aantal Duitse Waddeneilanden en heeft daar het ongewenste effect dat bewoners uit lagere sociaaleconomische klassen verdreven worden door de nieuwe kapitaalkrachtigen. Een onderzoek in opdracht van de Waddenacademie wees uit dat hiervan geen sprake is op de Nederlandse Waddeneilanden. In feite zijn de eilanders welvarender dan de nieuwkomers.

Deze interessante observaties en signalen vind je terug in ‘Wadden in Beeld’. Uiteraard met het jaar 2020 als uitgangspunt, maar door onderzoekers en analisten is het ook in een meerjarig perspectief geplaatst om inzicht te krijgen in effecten op de lange termijn. Het is aan de bestuurders en beheerders gezamenlijk om hiermee te werken aan de toekomst van Waddenzee en Waddengebied.

Jelle Rijpma is redacteur bij Waddenzee.nl en Rick Hoeksema projectleider Basismonitoring Wadden

Het jaarboekje Wadden in Beeld is een uitgave van het Kernteam Basismonitoring, waarin samenwerken: ministerie Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Vogelbescherming Nederland, It Fryske Gea, Het Groninger Landschap, Landschap Noord-Holland, provincies Groningen, Fryslân, Noord-Holland, NAM en de Waddenacademie.

Het boekje is in een beperkte oplage verspreid en is te vinden via: https://www.waddenzee.nl/overheid/waddenzeebeheer/wadden-in-beeld .

Nieuws

Meest gelezen