Vrijheid is een werkwoord voor misdaadverslaggever Peter R. de Vries, het slachtoffer van een schokkende aanslag | Commentaar

Lastig voor autoriteiten en laconiek over zijn eigen veiligheid wordt Peter R. de Vries wel genoemd, maar geen van de twee kwalificaties doet hem recht. Voor de misdaadverslaggever vloeien zijn werk en gedrag rechtstreeks voort uit de overtuiging dat aan het verdedigen van de rechtsstaat geen concessies kunnen worden gedaan.

Peter R. de Vries.

Peter R. de Vries. Foto: ANP

Ongeloof en afschuw strijden om voorrang nadat misdaadverslaggever Peter R. de Vries is neergeschoten in Amsterdam. Terwijl artsen in het ziekenhuis vechten voor zijn leven, proberen journalistiek, advocatuur, openbaar ministerie, politiek en koninklijk huis woorden te vinden voor de schokkende aanslag. Tijdens het werk van medici, politie en justitie valt er weinig te doen dan afwachten, meeleven met de familie en, in de woorden van premier Rutte en minister Grapperhaus, hopen en bidden.

Peter R. de Vries heeft decennialang gewerkt als misdaadjournalist. Hij zoekt daarin de grenzen op en gaat eroverheen; behalve onderzoeker en verslaggever is hij ook belangenbehartiger van slachtoffers, initiator van het heropenen van gesloten moordonderzoeken en vertrouwenspersoon in grote misdaadzaken - momenteel van de kroongetuige in ‘s lands grootste drugsproces en eerder van de zussen van topcrimineel Willem Holleeder. Zijn loopbaan heeft hem rekeningen opgeleverd die nooit kwijtgescholden worden. Doodsbedreigingen waren voor hem niets nieuws.

Onverzettelijkheid

Dat hij daar naïef of laconiek mee zou omgaan, is een misvatting. Hij heeft zich publiekelijk over zijn overtuiging en werkwijze geuit en daaruit blijkt dat achter de schijn van bravoure of nonchalance die hem weleens aankleeft een ernst en onverzettelijkheid schuilgaat die rusten op een rotsvast vertrouwen in het belang van de rechtsstaat. Niet vertrouwen in de betekenis van een optimistisch gevoel, maar in de betekenis van plicht en werkwoord.

De samenleving krijgt gestalte in de regels van de rechtsstaat: die perken de individuele vrijheid niet in maar zijn daarvoor een waarborg. En dat bouwwerk vraagt permanent onderhoud: vrijheid vraagt aandacht en inzet. De Vries vertaalt dat in zijn werk door op te komen voor de zwakkere, vergeten, onderliggende partij - of dat nou onschuldig veroordeelden zijn, ouders van vermoorde kinderen of bedreigde getuigen.

In het hart

De aanslag op het leven van Peter R. de Vries treft de samenleving in het hart, juist omdat De Vries er zijn motto van heeft gemaakt dat criminaliteit altijd, ongeacht vorm of schaal, in zijn aard een aanval op de rechtsstaat is. Voor criminaliteit is geen oplossing voorhanden; misdaad loont, vaak en gemakkelijk. Dat is tegelijkertijd een feit en een onacceptabel gegeven. Daarom moet daar iedere keer opnieuw, tegen worden opgestaan.

Peter R. de Vries doet dat al decennia op compromisloze wijze. Luttele uren na de aanslag stelde oud-politiecommissaris Van Riessen zijn werkwijze ten voorbeeld: door zijn buitengewoon lastige geduw en getrek en doorzettingsvermogen heeft hij veel zaken geagendeerd en helpen oplossen of rechtzetten. Dat verdient overal navolging, in het parlement, in de media, bij politie en justitie, op school en thuis.