Dit artikel is vandaag gratis

Er is genoeg geld om door al onze zure appels heen te bijten, maar er is vergeten dat je daar geen perspectief mee koopt, er is geen licht aan het eind van de tunnel in het beleid | Column Ingrid van de Vegte

Ingrid van de Vegte. Beeld: FD

Na een fijne lange vakantie constateer ik niet voor het eerst dat de vakantie zelf fijn was, maar het verheugen, ernaar verlangen, de vooruitzichten en alle afrondende activiteiten voor het grote moment, wellicht nog meer plezier gaven. Want er is verschil met direct na de vakantie, wanneer ik ook nu weer direct ‘aan sta’ en de volle agenda zich opdringt. Waar is die vakantie gebleven, ben ik nu opgeladen? Meer uitgerust dan ervoor? En dit hoor ik van veel mensen om me heen.

Het is belangrijk om perspectief te hebben, daar doen we het voor. We kijken graag vooruit naar de aankomende tijden. Het naderende seizoen – de theater- en evenementenkalenders dansen door de krant. Het komende feest, de belangrijke presentatie, de volgende vakantie. Zie het kind dat aan een oneindig nieuw schooljaar begint. Plannen maken is leuk en geeft houvast, het doet je bewegen.

Volgens mij is dat wat er nu ontbreekt in de maatschappij. Bij gebrek aan visie en vooruitzichten is het moeilijk om te bewegen met energie. Veel mensen voelen zich moe en machteloos, blijven in hun schulp zitten, zien beschaamd hoe we hier met onze medemensen omgaan. Decennia waren we verwend in Nederland met een perspectief op groei, vooruitgang, het wordt beter voor ons allen (niet helemaal gelijk maar toch). Soms door een zure appel heen bijten, om het daarna weer beter te hebben. Perspectief, opgebouwd uit groei van de koopkracht, het BBP, de welvaart. Het liet ons bewegen, het bewoog onze politici. Waar het moeilijk werd kon de verwachting dat dat tijdelijk was, en weer door naar de groei, ons vooruit helpen.

Geen groeiperspectief meer

Het inmiddels breed gevoelde besef dat dat groeiperspectief er niet meer is, het gaat niet simpelweg meer beter door groei, leidt tot pessimisme en verlamming. Het kabinet weet ervan en weet dat er moet worden doorgezet met de perspectiefverandering. Afspraken tenslotte. En heeft bedacht om die moeilijke processen waar kabinetsleden verschillend over denken (of ze zijn bang dat hun achterban het niet begrijpt) door te komen door bakken geld klaar te zetten. Geld dat even gratis leek voor de landbouw, de klimaatadaptatie, de innovatie, de woningnood, het landelijk gebied, maar wat er moet gebeuren…. ?

Geld verzacht niet alles, helpt niet, soms werkt het zelfs tegen en remt het de echte verandering. Geld om door alle zure appels heen te bijten, maar vergeten is dat je er geen perspectief mee koopt, geen licht aan het eind van de tunnel in het beleid. Waar gaan we heen, Nederland en haar inwoners? Wat kunnen we verwachten, kunnen we ons nog verheugen, snappen we waarom veranderingen nodig zijn?

Als er veel verandering gevraagd wordt van mensen, zijn het waarom en het hoe belangrijk en daar heb je een doel voor nodig – een geconcretiseerde visie. Veranderen is immers vooral makkelijk als je verwacht dat het beter wordt. En als die uitleg niet veel meer betreft dan dat het onontkoombaar is, want het moet van de rechter, van Brussel of van de wetenschap, inspireert dat niet echt. En als je de verandering zo lang mogelijk uitstelt totdat je niet anders kan dan de botte bijl oppakken in een crisisstand, breng je paniek over in plaats van hoop.

Een verhaal over kwaliteit in plaats van geld

Oh, wat mis ik het verhaal over dat we de wereld mooier gaan maken (nee, zo gaaf is het toch nu echt niet), dat we gaan herstellen omdat we geleerd hebben over de nadelen van hoe we bezig waren. Dat we het doen voor onze kinderen en kleinkinderen, dat we meer rechtvaardigheid nastreven in de wereld, dat we anderen ook een plekje op deze aarde gunnen en dat we bereid zijn om wat in te schikken en ons aan te passen. En dat we dat kunnen. Een verhaal over kwaliteit in plaats van over meer en geld.

Wij mensen zijn best veerkrachtig in ons eigen leven, we passen ons aan en sturen bij. Het roer omgooien of gewoon wat minder op reis of wat meer hulp bieden aan de buren, natuurlijk, vanzelfsprekend. Omdat het gevraagd wordt en goed voelt en we allemaal weten wat er echt toe doet in het leven. En dat we dat gunnen aan de volgende generatie en alle mensen in de wereld.

Ingrid van de Vegte is directeur-bestuurder van het Fries Sociaal Planbureau.

Nieuws

menu