Dit artikel is vandaag gratis

Zet de staat van de natuur van ons Werelderfgoed op 1 | Opinie

Het Waddengebied. Foto: Jorien Bakker

Op Engelsmanplaat organiseert Yoga op het Wad uit Groningen al zeker zes jaar instagramwaardige yogalessen. En zo zijn er steeds meer activiteiten middenin de Waddenzee. Yoga op een wadplaat; ik snap het ergens wel. Terwijl de zon aan de weidse horizon zakt, de zee zich terugtrekt en de vogels gaan foerageren, jezelf als een ‘kaars’ in balans houden middenin het Werelderfgoed Waddenzee; welke yogi wil dat nu niet. Maar is dat wel zo onschuldig als het lijkt?

We denken misschien dat ons mooiste natuurgebied goed beschermd is met wet- en regelgeving, maar niets is minder waar. Ondanks de Unesco status en het grote belang van het Werelderfgoed Waddenzee voor de bescherming van biologische diversiteit, wordt de Waddenzee nog steeds ernstig bedreigd en aangetast door menselijke activiteiten.

Er mag en kan heel veel: er zijn jaarlijks zo’n 80.000 activiteiten op het Wad. Naast intensieve economische activiteiten als visserij, gas-, schelpen- en zoutwinning, defensieactiviteiten, baggeren en scheepvaart, is er ook een toenemende druk vanuit recreatie en beleving. Zomaar een opsomming van activiteiten deze zomer: zeehondentochten, wadlopen in grote groepen, snelle (power)boten, (kite)surfen, fatbikerides, drones, kanotochten, wildplukken, dineren, filmvertoningen en de genoemde yogalessen op wadplaten. Beleving van natuur is belangrijk vanuit diverse invalshoeken, maar vrijwel niemand heeft voldoende zicht op de cumulatieve effecten van alle activiteiten op alle verschillende schaalniveaus. Overheden kunnen onvoldoende sturen, want voor lang niet alles geldt een vergunningplicht. Eerder werd op deze plek al geconstateerd dat voor de Waddenzee een compleet overzicht van vergunde en niet-vergunde activiteiten ontbreekt. En daarbij wordt lang niet alles opgemerkt door handhavers.

Slechte staat van ecologie

Gelukkig wordt er door het ministerie van LNV gewerkt aan een Beleidskader Natuur Waddenzee. Natuurorganisaties hebben de hoop en wens uitgesproken dat hierin niet alleen de natuur op papier op 1 staat, maar dat ook de huidige slechte staat van de ecologie in de Waddenzee als uitgangspunt wordt genomen bij het wel of niet toestaan van activiteiten. Immers, die Rijke Waddenzee is verder weg dan ooit. We staan niet alleen in deze opinie. Ter gelegenheid van de 14e Trilaterale Waddenzeeconferentie deze week in Wilhelmshaven, roepen Deense, Duitse en Nederlandse natuur-ngo’s gezamenlijk op tot een effectievere bescherming van de Waddenzee. Ze dagen de politiek uit om de bedreiging van habitats en soorten te erkennen en overeenstemming te bereiken over een effectief pakket aan maatregelen om de druk op het Werelderfgoed in te dammen.

Omslag in handelen

In Nederland zou het Beleidskader Natuur tot een omslag in het denken en handelen moeten leiden. Tot op heden worden veel belastende activiteiten in de Waddenzee toegestaan onder de voorwaarde dat maatregelen worden getroffen om de schade voor de natuur zoveel mogelijk te beperken. Het Beleidskader moet wat ons betreft op voorhand duidelijk maken welke mate van verstoring wel of niet passend is.

Is verstoring van foeragerende vogels, hoogwatervluchtplaatsen, bodem- en onderwaterleven in zo’n belangrijk natuurgebied toe te staan? Het lijkt mij dat de staat van de natuur, de kwetsbaarheid van soorten beschermd binnen Natura 2000, zoals eerder gezegd, in principe leidend is. Bij niet-passendheid zou het uitgangspunt moeten zijn dat ín de Waddenzee voor deze activiteiten geen plek is. Niet zomaar natuurlijk; dit vraagt om een transitie naar duurzaam medegebruik, slim zoneren en een helder toekomstperspectief voor initiatiefnemers en ondernemers. Daarbij is het aan de overheid om hen een noodzakelijke helpende hand te bieden.

Behoud van de wildernis

Alleen zo kunnen we samen de laatste wildernis van Nederland behouden voor zichzelf en voor toekomstige generaties. En om alvast een voorschot te nemen op de uitkomst van het Beleidskader; het organiseren van yogalessen op een wadplaat midden in de Waddenzee is wat ons betreft niet-passend. Dat kan prima op het strand of op de dijk; net zo rustgevend.

Jorien Bakker is ambassadeur van Natuurmonumenten in Fryslân, Groningen en het Waddengebied. Dit artikel kwam tot stand op initiatief van de Waddenacademie

Nieuws

menu