‘Geboortekaartje’ Ezumazijl terug bij de sluis

259 jaar zat de gedenksteen ingemetseld in de sluis van Ezumazijl, maar in 1930 moest het ornament het veld ruimen tijdens de bouw van een naastgelegen gemaal.

Otto van der Galiën (l), lid van het dagelijks bestuur van Wetterskip Fryslân en Nederland, en Gerrit Bouma van de Stichting Waterschapserfgoed bij de gedenksteen in Ezumazijl.

Otto van der Galiën (l), lid van het dagelijks bestuur van Wetterskip Fryslân en Nederland, en Gerrit Bouma van de Stichting Waterschapserfgoed bij de gedenksteen in Ezumazijl. Foto: Jilmer Postma

Daarna werd er heel wat heen en weer gesleept met de steen, maar onlangs heeft deze een nieuwe en vaste plek gekregen in het talud bij de sluis. Gisteren droeg Wetterskip Fryslân de steen symbolisch over aan de Stichting Waterschapserfgoed.

Die stichting – ook al eigenaar van de sluis, de brug en het bedieningshuisje van Ezumazijl – is vanaf nu verantwoordelijk voor het onderhoud van de steen. Gerrit Bouma, werkzaam bij het waterschap, maar ook betrokken bij de Stichting Waterschapserfgoed, spreekt van ,,een uniek plekje”. ,,Er staan daar vier rijksmonumenten heel dichtbij elkaar. De gedenksteen is dan wel niet monumentaal, maar het is prachtig dat deze nu weer een vaste plek heeft gekregen.”

De steen heeft de afgelopen decennia heel wat kilometers door Noord-Nederland gemaakt

De gedenksteen werd in 1671 onthuld en ingemetseld toen de houten uitwateringssluis van Ezumazijl werd vervangen door een stenen exemplaar. De sluis was nodig om water vanuit Fryslân af te voeren naar de Lauwerszee. Op de steen staat groot ‘Voor onze nakomelingen’ en zijn ook de namen van notabelen die hebben meebetaald aan de realisatie geschreven. Bouma spreekt daarom van ,,het geboortekaartje” van de sluis. Na 1930 verdween de steen in de kelder van het nieuwe gemaal om later in een opslagdepot van het Fries Museum te belanden. Zo kwam het in bruikleen terecht in het Zuiderzeemuseum van Enkhuizen.

,,De steen heeft de afgelopen decennia heel wat kilometers door Noord-Nederland gemaakt”, legt Bouma uit. ,,De Historische Vereniging Noordoost-Friesland heeft jaren geleden flink wat moeite gedaan om hem terug te brengen naar Ezumazijl. Dat is toen gelukt, maar uiteindelijk kwam de steen los tegen een buitenmuur te staan.”

Bij een grootscheepse restauratie van het gemaal stond het ornament in de weg en daarom werd het opgeslagen op een bedrijventerrein in Leeuwarden. Door weersinvloeden zijn er vervolgens scheuren in ontstaan.

Nieuwe plek

Op aandringen van de historische vereniging is de steen gerestaureerd door een specialist in Buitenpost. Eerder dit jaar is hij in een stalen bak in het talud bij de sluis van Ezumazijl geplaatst. ,,In de kelder zijn nog vijf gedenkstenen ingemetseld, maar dit exemplaar was te groot en ook veel te mooi om daar te laten staan. Op deze plek kan iedereen hem nu bewonderen en door de restauratie kan de steen er zeker weer 350 jaar tegenaan”, laat Bouma weten.

Met de buurtvereniging van Ezumazijl is afgesproken dat ze een oogje in het zeil houdt en de gedenksteen op zijn tijd schoonmaakt. Wanneer er schade is ontstaan, wordt de Stichting Waterschapserfgoed op de hoogte gesteld. De stichting in opgericht in 2004 toen de losse Friese waterschappen opgingen in Wetterskip Fryslân. Om die reden is er een inventarisatie gedaan om te bepalen welk historisch erfgoed er in bezit was.

Door het oprichten van een stichting, die voldoende geld bijeen probeert te brengen voor het onderhoud en op een jaarlijkse bijdrage van het waterschap kan rekenen, moeten deze waardevolle objecten voor het nageslacht bewaard blijven. De stichting is tegenwoordig eigenaar van dertig historische waterschapsobjecten die verspreid zijn over heel Fryslân.

Nieuws

menu