140 Joodse onderduikkinderen leven nog

Het onderzoeksproject De Terugkeer van de Joodse Kinderen heeft het afgelopen half jaar 250 namen opgeleverd van Joodse overlevenden van de Sjoa die als kind in Fryslân zaten ondergedoken. Van hen zijn er 140 nog in leven. Ze zijn over de hele wereld uitgewaaierd.

Lea Tropp uit Abbega, broer Izak en nichtje Basja. Lea behoorde tot de Joodse kinderen die vanuit de crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam naar Fryslân werden gesmokkeld en hier een onderduikadres kregen.

Lea Tropp uit Abbega, broer Izak en nichtje Basja. Lea behoorde tot de Joodse kinderen die vanuit de crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam naar Fryslân werden gesmokkeld en hier een onderduikadres kregen. Foto: Stichting De Verhalen

Dat zegt Martijn van Dijk van het onderzoeksteam. ,,Het aantal tips is een veelvoud daarvan, veel tips gingen over dezelfde personen. Op zeker moment zijn we gestopt met tellen.”

Het onderzoek, waarover sinds november verhalen verschenen in het Friesch Dagblad , de Leeuwarder Courant en op Omrop Fryslân , is onderdeel van het omvangrijkere herdenkingsproject van Stichting De Verhalen. Een groot deel daarvan is in het water gevallen door de coronamaatregelen. Het fotoproject, met grote portretfoto’s van de kinderen van toen op de plek waar ze destijds ondergedoken zaten, is verschoven naar volgend jaar. Ook de documentaireserie van Fryslân DOK gaat in 2021 door.

Lees hier meer artikelen over de serie Joodse Kinderen

Afgelopen weekend zou in het teken staan van de Onderduikdagen. De kinderen van toen zouden naar Fryslân terugkeren om hun verhalen te vertellen. ,,Dat proberen we ook door te schuiven, maar dat is veel complexer”, zei projectleider Gerard van der Veer gisteren in een thema-uitzending over het project in Buro De Vries op Omrop Fryslân. ,,Als alles geluwd is ontstaat er weer ruimte om elkaar te ontmoeten, maar dit zijn allemaal mensen op leeftijd. Willen die dat dan allemaal nog wel? Het is verstandiger om even af te wachten hoe alles rond corona zich ontwikkelt.”

Smokkelbern zal er komen

Ook de theaterproductie Smokkelbern kon niet doorgaan. ,,Die willen we linksom of rechtsom volgend jaar realiseren, maar misschien in aangepaste vorm. We hebben kaarten verkocht voor de voorstellingen en we bieden een alternatief.” Het is wel afwachten met welke coronaregels op lange termijn rekening moet worden gehouden, zegt Van der Veer.

Het onderzoeksproject richtte zich in eerste instantie op de groep van naar schatting 210 kinderen die via de Amsterdamse Studentengroep naar Fryslân gesmokkeld waren. Van Dijk: ,,Dat hebben we al snel losgelaten, omdat we ook veel tips kregen over andere Joodse kinderen. Er zijn heel veel smokkelroutes geweest en we wilden alle verhalen recht doen.”

Van die oorspronkelijke groep zijn vijftien personen teruggevonden die nog in leven zijn. ,,Dat lijkt weinig, maar ik vind het nog best veel”, zegt Van Dijk. ,,Het is heel lang geleden. Ook zijn veel kinderen opgevangen door kinderloze echtparen. Met het overlijden van die echtparen is vaak ook het verhaal uitgestorven, want veel kinderen waren zo klein dat ze zelf geen precieze herinnering hebben.”

Van der Veer vult aan: ,,De grootste opbrengst is misschien wel dat mensen die hun verhalen lang hebben weggestopt nu zijn gaan praten. Die mensen dachten: het is nu of nooit. Zo hebben we hun verhalen aan de geschiedschrijving toegevoegd.” Van Dijk denkt dat deze verhalen heel wat hebben losgemaakt. ,,Bij mijzelf ook. Ik heb urenlang met mensen gesproken over hun levensverhaal. Ik ben 26, en ik heb het gevoel dat ik er een heleboel opa’s en oma’s bij heb gekregen.”

Lees ook: Het kind Loek is er nog.

Nieuws

menu