Aan tafel wordt het moeilijke slavernijverleden bespreekbaar en dus gaan koks Judith Cyrus en Reitse Spanninga 500 maaltijden van het Surinaamse gerecht heri heri koken

Wie samen aan tafel zit komt nader tot elkaar. Vanuit die overtuiging gaan koks Judith Cyrus en Reitse Spanninga op 1 juli vijfhonderd maaltijden van het Surinaamse gerecht heri heri koken in Leeuwarden. Gisteren werd in Grand Café De Walrus alvast een voorproefje gegeven.

Marian Markelo van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfernis (r) schept heri heri op, bereid door koks Reitse Spanninga (l) en Judith Cyrus (m).

Marian Markelo van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfernis (r) schept heri heri op, bereid door koks Reitse Spanninga (l) en Judith Cyrus (m). Foto: Xanne Vera Wijkamp

,,Heri heri was typisch slavenvoedsel”, vertelt Judith Cyrus, met haar kookboek Paramaribo een specialist in de Surinaamse keuken. ,,Het bestaat uit cassave en zoete aardappel, groene en gele bananen – allemaal lokale tropische producten – en bakkeljauw, ofwel gezoute vis. Die kwam uit de Nederlanden. Het is een gerecht waar je de geschiedenis van Suriname in terugproeft.”

Vandaag de dag wordt het door alle bevolkingsgroepen in Suriname gegeten, vertelt Cyrus, al heeft het recept sinds de tijd van de slavernij wel ,,een upgrade” gekregen, met bijvoorbeeld ei, olijfolie, kousenband, een tomaatje, knoflook en kruiden.

Met Keti-koti op 1 juli, de jaarlijkse viering van de afschaffing van de slavernij in 1863, kunnen Friezen in groepen van vijftig personen coronaproof een gratis maal heri heri krijgen. Na de maaltijd volgt een wandeling langs plekken in de Leeuwarder binnenstad die een rol hebben gespeeld in het Friese slavernijverleden. Op elke locatie is een kleine culturele voorstelling. Afsluitend treedt zangeres Yanesh Sjoerdstra met een koor op in de Grote Kerk, waar in 1877 Amerikaanse vrijgekochte ex-slaafgemaakten furore maakten met hun slavenliederen.

Anders-zijn

Met Free Heri Heri For All , zoals het initiatief heet dat tegelijk ook in vijf andere steden in Nederland plaatsvindt, hoopt projectleider Evelyn Andoh ,,alle lagen van de samenleving te bereiken”. Zelf voelde ze jarenlang schaamte over haar anders-zijn als kind met een Ghanese achtergrond. ,,Ik praatte niet over vervelende ervaringen met racisme, omdat het niet begrepen werd. Ik stopte het weg, maar de pijn bleef. Maar nu wil ik moeilijke gesprekken niet meer vermijden. We hebben gesprekken juist nodig om elkaar te horen, het betere in elkaar naar boven te halen. En dat lukt volgens mij het beste met lekker eten.”

Topkok Reitse is ,,enoarm grutsk” dat hij in de keuken mag staan. Hij werd ervoor gevraagd door David Lelieveld van Pier21, die had gezien hoe Reitse eerder bij het spektakelstuk Stormruiter voor 11.000 man had gekookt.

De tafel verbroedert

,,Earlik is earlik, ik tocht earst: de slavernij is wol hiel lang lyn. Dy jierlikse betinking fan 1 july sei my net safolle. Mar myn frou sei: wat dochstó dan op 4 maaie? En sa is it. Doe’t ik yn ’e kunde kaam mei Judith en Evelyn en oaren en sy fertelden my oer dat ferline en hoe’t dat noch altyd trochwurket yn har libben… ‘de schellen vielen mij van de ogen’, soe ik hast sizze.”

Tijdens het Surinaamse koken voelde hij de verbinding groeien. ,,’De tafel verbroedert’”, aldus Spanninga. Hij had het snel onder de knie, zegt Cyrus. ,,Het stemt me blij dat het door iedereen gemaakt kan worden en dat we niet alleen dit gerecht, maar ook de geschiedenis die erbij hoort met hem konden delen.”