Anderhalvemeterfeest als alternatief voor de ‘merke’ in Arum

De dorpsfeesten gaan dit jaar niet door. Het feest wordt gemist. Daarom wordt hier en daar toch iets georganiseerd. Zoals in Arum. Net als in 1871, toen er een pokkenepidemie heerste.

De Merkekaatspartij voor de jeugd van acht tot veertien jaar trok zo’n veertig deelnemers.

De Merkekaatspartij voor de jeugd van acht tot veertien jaar trok zo’n veertig deelnemers. Foto: Henk Jan Dijks

Het laatste weekend van juli staat in Arum altijd in het teken van het jaarlijkse dorpsfeest. Hoogtepunt van de Arumer Merke is de kaatswedstrijd heren hoofdklasse op zondag. Het is vaak de generale voor de PC in Franeker. Veel oud-inwoners komen dan terug naar hun geboortedorp. ,,It is in grutte reüny. Der binne dan wol sa’n twatûzen minsken”, zegt Jelle Tolsma van de organiserende Tentcommissie in Arum. ,,De merke soarget foar ferbining.”

Dit jaar is echter alles anders. Onder de titel ‘1,5 meter Arumer Merke’ wordt er tijdens het driedaagse feest wel volop gekaatst, maar de grote wedstrijd op zondag gaat niet door. Gisteren was de Merkekaatspartij voor de jeugd van acht tot en met veertien jaar, morgen is het Merke-keatsen voor de senioren. De organisatie van beide partijen is in handen van de kaatsvereniging Willem Wester.

Vandaag komt muzikant Sipke de Boer in actie. Tussen drie en acht uur speelt hij op verschillende locaties in het dorp. Voor vanavond staat de ‘Vaute-Merke’ op het programma. DJ Raw-Ry zorgt vanuit Herberg de Gekroonde Leeuw voor muziek, die via een livestream te volgen is. De Tentcommissie heeft besloten twee maal een groep van maximaal dertig gasten toe te laten tot de horecagelegenheid. ,,Wy binne bliid dat wy yn Arum dochs noch wat organisearje kinne. Foaral de jeugd hunkert bot nei in feestje”, aldus Tolsma.

Eerdere afgelasting

Het is niet de eerste keer dat de Arumer Merke is afgelast. Pieter Tolsma, redactielid van de dorpskrant De Skille , dook in de historie van de dorpsfeesten in Arum. Tot halverwege de negentiende eeuw werd de Arumer Merke steeds op eerste pinksterdag gehouden. De organisatie van het feest lag toen nog bij de kerk, zo blijkt uit kerkelijke stukken. Die verpachtte de kramen.

Het feest bestond onder meer uit een jaarmarkt en een harddraverij voor paarden. In de achttiende eeuw was ook het kaatsen al een onderdeel van het feest. Kroegbaas Sybe Obbes was volgens Tolsma een groot liefhebber van de kaatssport. Zo kondigde hij in een advertentie aan dat er in 1793 op pinkstermaandag in Arum een kaatspartij werd georganiseerd.

Maar net als nu gooide in het verleden een epidemie zo nu en dan roet in het eten en kon de Arumer Merke geen doorgang vinden. In 1779 overleden veel mensen aan de gevolgen van de ‘rode loop’. Deze dysenterie kostte in de zomer van dat jaar het leven aan vijftig inwoners van Arum. Niet duidelijk is of de merke in dat jaar is afgelast.

Cholera-epidemie

In 1866 werd Europa zwaar getroffen door een cholera-epidemie met in ons land ruim twintigduizend doden. Over de aard van de besmetting was destijds weinig bekend. Om de epidemie de kop in te drukken overwoog de regering wel maatregelen te nemen, maar van de uitvoering daarvan kwam niet zoveel terecht.

Artsen adviseerden de burgers wel om zo weinig mogelijk over straat te slenteren en zeker geen kermissen te bezoeken. Gemeentebesturen besloten daarom dorpsfeesten te verbieden. In een advertentie in de Leeuwarder Courant meldde burgemeester T. Mulier van Wonseradeel dat de kermissen in Makkum en Arum waren geschorst. Ook in andere gemeenten werden maatregelen genomen.

Opvallend is dat de jaarmarkten wel doorgang konden vinden, maar dat kunstenaars en reizend kermisvolk werd geweerd. Ook harddraverijen voor paarden gingen door. In de zomer van 1866 werd er nauwelijks gekaatst. Zo werd in dat jaar ook de PC in Franeker afgelast.

In 1871 werd ons land getroffen door een pokken-epidemie. Er vielen 23.000 doden. De gemeenteraad van Wonseradeel wilde de feesten in de dorpen niet door laten gaan. In Arum kwam de feestcommissie tot de conclusie dat voor de arbeiders enige ontspanning wel nuttig zou zijn en kreeg daarom vergunning voor het houden van volksvermaken. ,,Welke het best strooken met den geest van het meerendeel der ingezetenen”, stond in een krantenartikel. Eigenlijk is er in de afgelopen anderhalve eeuw dus niet zoveel veranderd. Ook nu wordt in Arum tijdens het feest rekening gehouden met de omstandigheden.

Nieuws

menu