Anoniem grafpaaltje IJje Wijkstra krijgt een plek in de Blokhuispoort

Lange tijd was het graf van IJje Wijkstra alleen voorzien van een paaltje met een nummer. Sven van der Woude vond dit wat te karig en plaatste een grafzerk. Het paaltje komt in de Blokhuispoort

Sven van der Woude overhandigt het grafpaaltje van IJje Wijkstra aan Sylvia Beers van de stichting Blokhuispoort.

Sven van der Woude overhandigt het grafpaaltje van IJje Wijkstra aan Sylvia Beers van de stichting Blokhuispoort. Foto: Marchje Andringa

IJje Wijkstra werd landelijk bekend nadat hij op 18 januari 1929 vier veldwachters doodschoot. Hij was een van de bekendste gevangenen in de Blokhuispoort en zijn verhaal komt vaak aan bod tijdens rondleidingen door de voormalige gevangenis.

,,Op de foto na hebben wij hier verder geen spullen die aan Wijkstra herinneren”, zegt Sylvia Beers van de stichting Blokhuispoort die de historische cellen in de gevangenis beheert en rondleidingen organiseert. De cel waar Wijkstra tot 1941 gevangen zat bestaat niet meer, daar is nu de bibliotheek ingericht. ,,Dit paaltje is een mooie tastbare aanvulling voor ons museum. Wij merken dat zijn verhaal wel tot de verbeelding spreekt.”

Wijkstra woonde in de buurt van Doezum. Hij scharrelde de kost bij elkaar als metselaar, stroper en muzikant. Hij kreeg in 1928 een verhouding met Aaltje Wobbes. Haar man zat toen in de gevangenis. Wobbes trok bij Wijkstra in en liet haar kinderen achter. Dit gold als een misdaad en op de fatale winterse dag in 1929 werden vier veldwachters op pad gestuurd om haar te arresteren.

Wat er precies gebeurde is onduidelijk. Volgens Wobbes zouden de veldwachters begonnen zijn met schieten waarop Wijkstra hen neerschoot. Hij stak vervolgens zijn huis in brand en werd later gearresteerd.

Gesticht

In 1941 werd Wijkstra overgeplaatst naar het krankzinnigengesticht De Grote Beek in Woensel bij Eindhoven waar hij een paar dagen na zijn aankomst overleed aan de gevolgen van tbc. Zijn graf werd net als dat van vele andere bewoners voorzien van een grafpaaltje met een nummer, dertien in het geval van Wijkstra.

Sven van der Woude uit Opende vond dit iets te anoniem en kwam met een vriend met het plan om hier een grafzerk te plaatsen. ,,Ik keur het niet goed wat IJje heeft gedaan, maar zijn verhaal hoort wel bij de geschiedenis van onze streek en ik zie hem eigenlijk ook meer als een soort slachtoffer van de omstandigheden.”

Van der Woude schilderde het portret van Wijkstra op de zerk met zwarte verf en voorzag het van zijn naam.

Ik keur het niet goed wat IJje heeft gedaan, maar zijn verhaal hoort bij de geschiedenis van onze streek

Het plaatsen van de zerk was een van de dingen die de ongeneeslijke zieke Van der Woude nog op zijn bucketlist had staan. Hij kampt met meerdere kwalen, waaronder tinnitus (oorsuizen) en een chronische oorontsteking waarvoor hij in Nederland is uitbehandeld. Drie jaar terug had hij nog zijn hoop gevestigd op een behandeling in Georgië, waarvoor hij een crowdfundingsactie opzette, maar daar wisten ze hem uiteindelijk ook niet te helpen.

Van der Woude woont in de streek waar Wijkstra vandaan kwam. ,,Hij was een huisvriend van mijn overgrootvader. Die woonde in een woonwagen tussen Trimunt en Opende en IJje kwam daar wel langs met zijn harmonica en nam dan mijn opa op schoot. Hij las veel en leende wel boeken van onder andere Nietzsche uit aan mijn oom.”

Van der Woude heeft de gemeente Westerkwartier opgeroepen ervoor te zorgen dat het graf van Wijkstra in Eindhoven behouden blijft. ,,Dat wordt momenteel onderzocht. Ik snap dat het gevoelig ligt, vooral voor de nabestaanden van de veldwachters. Maar het zou zonde zijn als het graf op termijn geruimd wordt. Het is nou eenmaal een stuk geschiedenis dat bij deze omgeving hoort.”

Nieuws

menu