Voormalige klooster Claerkamp in Rinsumageast krijgt archeologische monumentenstatus, maar wat betekent dat?

Het voormalige klooster Claerkamp in Rinsumageast krijgt vrijdag de status van archeologisch rijksmonument. Dit heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed besloten.

De abdij van Claercamp, ook wel gespeld als Klaarkamp, werd in 1163 gesticht. De afbeelding is een impressie.

De abdij van Claercamp, ook wel gespeld als Klaarkamp, werd in 1163 gesticht. De afbeelding is een impressie.

Arjan de Zeeuw, directeur kennis en advies van de Rijksdienst, wijst de nieuwe status vrijdagochtend officieel toe in het bijzijn van de grondeigenaren en schoolkinderen.

De abdij van Claercamp, ook wel gespeld als Klaarkamp, werd in 1163 gesticht. Het klooster had vele bezittingen in de omgeving, waaronder de Schierstins in Feanwâlden en het eiland Schiermonnikoog. Die naam slaat op de grijze kappen die de lekenbroeders van deze kloosterorde droegen. Zij werden in het Fries ‘skiere mûntsen’ genoemd. De monniken droegen witte kappen.

Vanuit Claercamp werden andere kloosters gesticht als Gerkesklooster, Sion bij Niawier en Aduard. Dat laatste klooster werd uiteindelijk groter dan Claercamp zelf en vanuit hier werden weer de kloosters van Trimunt en het Duitse Ihlow gesticht.

Grootste klooster

‘Het klooster komt al in de boeken voor vanaf de tweede helft van de twaalfde eeuw en het was het grootste klooster in Fryslân’, meldt de Rijksdienst in een motivatie. ‘In de bodem, door archeologen het bodemarchief genoemd, bevinden zich nog belangrijke resten van Klaarkamp. Daar moeten we zuinig op zijn, vandaar dat is besloten om het terrein onder rijksbescherming te brengen.’

Voor Ton Stierhout van de Stichting Klooster Claercamp komt de benoeming niet als verrassing. ,,Wij hebben zelf elf jaar geleden al contact gehad met de Rijksdienst om onderzoek te doen naar een mogelijke beschermde status. Maar er was toen geen geld voor. Uiteindelijk is dit via crowdfunding bij elkaar gekomen en dit is daarvan de uitkomst.”

Graven

In 2016 werd het terrein deels al beschermd. ,,De restanten van het klooster, die vooral in de bodem zitten, hadden al een beschermde status”, legt Stierhout uit. ,,Maar nu krijgt het gehele terrein de status van beschermd archeologisch rijksmonument. Dat betekent dat er niet meer zomaar in gegraven mag worden, of dat er niet meer zomaar bijgebouwd mag worden. Het is natuurlijk goed om dit op deze manier vast te leggen. Maar het is vooral een erkenning van de waarde van dit archeologische erfgoed.”

Als vrijdagochtend de status officieel wordt toegekend, krijgen alle eigenaren van de grond, met name particulieren, een paspoort waarin staat hoe ze het best met hun monument kunnen omgaan. Het is voor het eerst dat de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed paspoorten uitreiken. Met het paspoort wil het rijk streven naar goed rentmeesterschap. Ook eigenaren zijn daarvoor verantwoordelijk.