Zomaar een bloemenmengsel inzaaien in een berm is lang niet altijd goed voor de natuur. Lokale soorten worden de dupe

Bijen en vlinders zijn meer gebaat bij goed bermbeheer dan het inzaaien met bloemenmengsels stelt onderzoeksinstituut voor wilde flora Floron. Volgens het instituut moet er ook bij natuurbeheer veel beter worden nagedacht over wel of niet zaaien van bloemen en planten.

Klaprozen en korenbloemen staan te bloeien aan de Tramdyk in Lemmer. Dit oude tramspoor liep van Lemmer naar Joure en werd in de jaren zeventig opgebroken. In Lemmer loopt het nu als voet- en fietspad door het dorp.

Klaprozen en korenbloemen staan te bloeien aan de Tramdyk in Lemmer. Dit oude tramspoor liep van Lemmer naar Joure en werd in de jaren zeventig opgebroken. In Lemmer loopt het nu als voet- en fietspad door het dorp.

,,Een bloemenmengsel in een tuin of kinderen wat zaadjes laten strooien bij een boomspiegel kan niet zoveel kwaad”, zegt districtscoördinator van Floron Friesland-West Gertie Papenburg. ,,Maar er worden nu grote stukken berm of graslanden in het wilde weg ingezaaid zonder dat mensen vooraf nadenken waar ze mee bezig zijn.”

Bij een nieuwe berm is dat niet direct een ramp, maar in het streven om de bijen en vlinders te redden, worden vaak ook bestaande bermen voorzien van een bloemenmengsel. ,,Dan wordt de bestaande vegetatie ondergewerkt om te kunnen zaaien. Men staat er niet bij stil dat dan ook de nesten van grondbijen en –hommels worden vernietigd. En vervolgens komen daar bloemen en planten die de oorspronkelijke flora overwoekeren.”

Ook bij natuurbeheer worden volgens hem soms verkeerde keuzes gemaakt. ,,Ze werken met doelsoorten. Als die er in een natuurgebied niet meer zijn, proberen ze die soorten op allerlei manieren terug te brengen bijvoorbeeld door uitwisselen van hooi. Dat kan nuttig zijn bij bepaalde zaden van bloemen die zich niet ver verspreiden. Maar als het hooi van ver komt, breng je ook soorten binnen die voorheen niet in de regio voorkwamen.”

Ogentroost

Hetzelfde risico is er bij het inzaaien, ook als er inheemse soorten worden gebruikt. ,,Zo werd er in de Achterhoek bij Lichtenvoorde een mengsel afkomstig uit het Lauwersmeergebied gebruikt. Daarin zat geen stijve maar vierrijige ogentroost. Die hoort daar helemaal niet thuis.”

Bij initiatieven als bloemenweides en bijenlinten wordt er volgens Papenburg te eenzijdig naar voedsel voor bijen en vlinders gekeken. ,,Het gaat dan alleen om stuifmeel en nectar voor de insecten. Maar zitten er ook voedselplanten voor larven tussen? En nestplaatsen en beschutting? Ecologie is meer dan alleen maar wat bloemen zaaien.”

Geschiedenis

Meer oog voor de geschiedenis van de flora in een gebied kan verkeerde keuzes voorkomen. ,,Vroeger had je overal schrale bermen met veel soorten bloemen en planten. Door ontginning en gebruik van kunstmest hebben die bermen veel te lijden gehad. Maar de oude flora komt er, zij het minder uitbundig dan vroeger, nog voor. Te vaak zie je echter wanneer er bomen worden gekapt of een leiding in de berm wordt aangelegd er vervolgens bloemenmengsels worden gebruikt die de oude flora verdringen.”

In zijn eigen omgeving maakte hij ook mee hoe door onkunde bestaande inheemse flora werd ondergeschoffeld. ,,Bij de aanleg van de rondweg bij Buitenpost werd de agrimonie, of op z’n Fries, giele fakkel, die in deze buurt zeldzaam is, weggegraven. Dat had makkelijk voorkomen kunnen worden. Bij de Nationale Databank Flora en Faunabeheer kun je zo opvragen wat er in een gebied aan bijzondere plantensoorten staat.”

Akkerranden

Of de bloemrijke akkerranden die boeren tegenwoordig inzaaien effectief zijn, heeft Floron zich nog geen oordeel gevormd. ,,Daar zijn we nog over in discussie. Zelf ben ik nogal sceptisch. Het hangt onder andere af van de samenstelling van het mengsel en het beheer. De ‘kermismengsels’ die soms gebruikt worden, kunnen zelfs als een soort val dienen voor insecten. Ze komen af op de nectar, maar verder is er niets voor ze. En als het vroeg wordt weggemaaid kunnen de tweede rupsenlegsels niet uitkomen. Het zal wel iets effect hebben maar of dat opweegt tegen de vergoedingen die er tegenover staan? Je kunt het geld voor natuurbeheer maar één keer uitgeven.”

Het is volgens hem wel goed voor het imago van de boer. ,,Als er mensen langs zo’n bloemenrand fietsen en ze zien de boer aan het werk dan roepen ze altijd: ‘dat ziet er mooi uit!’”