Boerderij op de kop en boerderij rechtop horen bij elkaar

Op de kop én op de klassieke manier; de twee boerderijen tussen Hindeloopen en Workum horen bij elkaar, vinden de initiatiefnemers. Maar de gemeente Súdwest-Fryslân blokkeert dit idee.

De twee boerderijen. Foto: Simon Bleeker

De twee boerderijen. Foto: Simon Bleeker

Wie op de Lieuwe Klazes Leane rijdt, zal even met de ogen knipperen van ongeloof. De omgekeerde boerderij in aanbouw valt op in het Friese landschap. Het is het project Lânskip van Pieter Stellingwerf, bedoeld als blikvanger maar ook gebouwd met de praktische reden om over de zeedijk heen te kijken.

De initiatiefnemers wilden de oude boerderij die er staat eerst laten slopen maar zien daarvan nu het liefst af. ,,Voortschrijdend inzicht”, aldus architect Rein Hofstra. Bij de bouw van de boerderij op de kop is gekeken naar de oude boerderij. ,,We hebben bijvoorbeeld het volume en de hellingshoeken overgenomen. Als je de oude boerderij laat staan, heb je een idee waar het vandaan komt. Als je ’m weghaalt, is die verwijzing ook weg.” Hij claimt dat hij veel bijval krijgt van de vele architecten die een kijkje nemen in Súdwest-Fryslâns nieuwste blikvanger. ,,Iedereen zegt het: waarom moet die boerderij weg?”

Uniastate in Bears

Het is niet de bedoeling dat de hele boerderij blijft staan. Het onderste gedeelte blijft maar het dak wordt vervangen door een stalen constructie die de contouren aangeeft. Een beetje zoals de contouren van de voormalige Uniastate in Bears. ,,Maar dan slanker. In Bears zijn ook de luiken en ramen nog te zien. Hier gaat het puur om de contouren.”

Een ander onderdeel van de aanpassing van het plan is dat het water dichterbij naar de boerderij wordt gebracht. ,,Als je dat doet, zie je vanaf het spoor de spiegeling van de boerderij in het water. Dan wordt het een opeenvolging van dingen. Je ziet de oude boerderij, de nieuwe erachter, en dan vanaf het spoor zie je boerderij nog een keer omgekeerd. Een soort drieluik.”

Je ziet de oude boerderij, de nieuwe erachter, en dan vanaf het spoor zie je boerderij nog een keer omgekeerd. Een soort drieluik

Het college van burgemeester en wethouders weigerde vorige maand medewerking. Allereerst denkt het gemeentebestuur dat het beeld van de omgekeerde boerderij ermee niet wordt versterkt maar juist verzwakt. ‘De pleats op ’e kop is een bijzonder gebouw, dat eenmalig is toegestaan als opvallend gebouw. Dit gebaar vraagt ruimte en zichtbaarheid, zonder visuele beperkingen. Die ruimte is er zodra de boerderij wordt afgebroken’, aldus het college.

Hoe bouw je een hele boerderij op de kop?

Het idee voor 'Lânskip', zoals het project van Stellingwerf en de mede-initiatiefnemers heet, ontstond in 2012. Pieter en Ria wilden in hun nieuwe woning graag over de zeedijk kunnen kijken, maar dat is lastig als je in een boerderij woont. Waarom draaien we de boerderij niet om, vroeg Stellingwerf zich af.

Daarnaast vreest de gemeente voor een precedentwerking als het toestaat dat het pand blijft staan, omdat dan meerdere woongebouwen op één perceel komen te staan. Dit mag in Súdwest-Fryslân wel als de woningen in één pand zitten, maar niet als die verdeeld zijn over twee gebouwen. Zo wil de gemeente voorkomen dat woningen worden gebouwd in bijvoorbeeld stallen bij boerderijen.

Een ‘gezochte’ oplossing

Hofstra denkt dat hier nog wel wat mogelijk is. ,,Je kunt zeggen dat beide onderdelen een samengestelde hoofdvorm zijn, met daarin drie woningen.” De gemeente vindt deze oplossing ‘gezocht’, zo meldt ze in een reactie. ‘Bovendien komt dit niet overeen met de beleidsregels. Immers: als de nieuwe boerderij op de kop én de contouren van de oude boerderij worden beschouwd als één hoofdvorm, dan geldt dat ook voor bijvoorbeeld een stelpboerderij met aangebouwde ligboxenstal.’

Wat de architect vooral tegenstaat, is dat de gemeente weigert om met hem om tafel te gaan, vooral over het esthetische argument. Zo kregen Hofstra en Stellingenwerf ondanks toezeggingen van voormalig wethouder Stella van Gent niet de mogelijkheid om het plan voor te leggen aan de welstandscommissie Hûs en Hiem, die namens de gemeente toeziet op architectonische vraagstukken. ,,De ambtenaren noemen zichzelf ook deskundig, maar ik wil met de echte deskundigen praten.”

De pleats op ’e kop is een bijzonder gebouw, dat eenmalig is toegestaan als opvallend gebouw

Ook hebben de projectontwikkelaars nooit met het college gesproken. ,,Daar hebben we wel om gevraagd.” Hij noemt het verder ,,een malle zaak” dat gemeente het esthetische argument niet noemde in een brief aan hem. Dit moest hij uit het Friesch Dagblad vernemen. De gemeente beweert dat dit wel aan Hofstra is gemeld. Tegen het collegebesluit is wettelijk geen bezwaar mogelijk omdat het een conceptaanvraag betrof.

De gemeente zegt bovendien dat het plan wel is voorgelegd aan de welstandscommissie, maar dat die de behandeling heeft uitgesteld omdat de gemeente planologisch niet kon meewerken. Dat Hofstra niet met het college sprak, is volgens de gemeente gebruikelijk, omdat ‘overleg wordt gevoerd met de vakinhoudelijke mensen, en niet met het college.’

Al acht jaar bezig

Er is nog wel een uitweg. Stellingwerf kan een geheel nieuwe omgevingsvergunning indienen. ,,We neigen er wel naar om dat te doen”, aldus Hofstra. ,,Dan komen we namelijk wel bij Hûs en Hiem, en kunnen we eventueel bezwaar maken. Maar dat is een lange procedure en we willen tempo maken want we zijn nu al acht jaar bezig.”

Als de gemeente bij het besluit blijft moet de boerderij binnen een half jaar nadat de omgekeerde boerderij klaar is, worden gesloopt.

Lees ook: Hoe bouw je een boerderij op de kop?

Nieuws

menu