Boeren lopen bij bedrijfsopvolging de schadevergoeding voor gaswinning mis, waarschuwt de Bodemdalingscommissie Fryslân

Boeren die een bedrijf overnemen in een gebied waar de bodem daalt door gas- of zoutwinning, zouden bij de overdracht de schade door bodemdaling moeten laten berekenen. Dat zegt voorzitter Klaas Arie Beks van de Bodemdalingscommissie Fryslân, die verantwoordelijk is voor de afhandeling van schade door gaswinning.

De oogst is van het land in de omgeving van Ternaard.

De oogst is van het land in de omgeving van Ternaard. Foto: Marcel van Kammen

Volgens Beks houdt vrijwel geen enkele Friese boer rekening met bodemdaling bij de koop van een boerderij of een stuk grond. „In de akkerbouw heb je te maken met een stijgende grondwaterstand door bodemdaling, waardoor schade kan optreden aan de gebruiksmogelijkheden van het land. Die schade is nu meestal niet berekend. Als een jonge boer het bedrijf overneemt en de gaswinning was al begonnen toen zijn vader het bedrijf nog had, dan kunnen wij als commissie wettelijk geen schadevergoeding uitkeren.”

Beks brengt deze problematiek in kaart met agrarisch bestuurder Albert van der Ploeg, die betrokken is bij het omgevingsproces in Ternaard over de gaswinning onder het Wad vanaf 2023. „Der hawwe yn it ferline al in pear gefallen west dêr’t dat misgien is”, zegt Van der Ploeg. „Net allinnich by boeren, mar ek by in rekreaasje-ûndernimmer. It is hiel dreech om by in oerdracht rekken te hâlden mei de boaiemdelgong en de skea dêrfan.”

Van der Ploeg en Beks zullen hierover onder meer aan tafel gaan met agrarische makelaars, die boeren met bedrijfsopvolging op dit probleem kunnen wijzen.

Inklinking

Tot nu toe is er door de Bodemdalingscommissie Fryslân nog geen schade vastgesteld bij een boer, maar Beks voorziet dat wel in de toekomst bij verdere bodemdaling. „In Groningen is er een gewasschaderegeling geweest, die door LTO Noord is uitgevoerd. Zo’n zaak kun je hier ook krijgen op plekken waar grote dalingskommen zijn, zoals rondom Ternaard en Anjum, in Tytsjerksteradiel en bij Franeker.”

In Tytsjerksteradiel hebben grondgebruikers naast bodemdaling door gaswinning ook te maken met inklinking van het veenweidegebied. „Het probleem is daar dat we nog niet precies weten of die twee factoren elkaar versterken of compenseren. In de buurt van Garyp is de bodem straks dertig centimeter gedaald. Bij dit bodempeil wordt de grond natter en dat voorkomt weer verdere inklinking. Tegelijk gaat bodemdaling door inklinking veel sneller dan door gaswinning. Daar moeten we wel eerst meer zekerheid over hebben.”

Beks vindt dat er meer aandacht moet komen voor de uitvoering van het gaswinningsproces. „Het ministerie van Economische Zaken is altijd druk bezig met vergunningverlening, maar het zijn vooral de gemeenten, provincies en waterschappen die de lasten van het gaswinningsproces krijgen. Als het Groningerveld helemaal sluit, is Fryslân de grootste gasprovincie. Dan moeten we alles fatsoenlijk geregeld hebben, want ik wil geen Groninger toestanden in de schadeafhandeling.”