Normaal en nuchter doen is niet altijd genoeg voor de toekomst, maar wees niet te benauwd: Fryslân heeft sterke gemeenschappen | Commentaar

In Waskemeer hebben de inwoners twee jaar terug 250.000 euro bijeengebracht om lunchcafé en ontmoetingsplek De Herberg nieuw leven in te blazen. Zeventig vrijwilligers zorgen er nu - en na corona nog méér, is de bedoeling - voor activiteiten, eten en drinken én een rendabele exploitatie. In Ferwert kochten 225 leden van een dorpscoöperatie al eerder ’t Hoekje, om het leegstaande café weer invulling te geven. En de horecagelegenheid draait weer. En in Easterlittens steunden inwoners volop de uitbater van Herbergh Het Wapen van Friesland. Zo bleven ze overeind. Het zijn drie voorbeelden van krachtige dorpsgemeenschappen die zelf werken aan (behoud van) hun leefbaarheid.

Peter Halbersma.

Peter Halbersma.

Op meerdere plekken in Fryslân is sprake van (verwachte) krimp van de bevolking. Onderdeel daarvan is vergrijzing en ontgroening. Inwoners worden steeds ouder en jongeren zijn er minder. Dat kan raken aan de leefbaarheid en daarmee het proces van krimp versnellen. Want als de dorpsschool dicht gaat, willen jongvolwassenen dan wel blijven? En komen nieuwe jonge gezinnen nog wel?

Daarover verschillen deskundigen van mening. Soms is het niet erg dat de school in het naastgelegen dorp staat. Er is daarbij een verschil tussen woondorpen en autonome dorpen, zo zei Tialda Haartsen, cultureel geografe aan de Rijksuniversiteit Groningen, al eens in deze krant. In de eerste wonen mensen in het dorp, maar hebben ze werk en sociale contacten elders. In het autonome dorp wonen veel mensen die er geboren en getogen zijn en er hun sociale omgeving van belang vinden. De behoeftes verschillen. Eén krimpaanpak is dan niet de goede weg.

Kansen grijpen

Haartsen riep onlangs de gemeente Noardeast-Fryslân op om de kansen van een oververhitte woningmarkt te grijpen. Door verouderde woningen uit de markt te halen en moderne huizen terug te bouwen kunnen jongvolwassenen voor dorpen behouden blijven, of nieuwe gezinnen van buiten worden aangetrokken. En perspectief op een passende levensloopbestendige woning voor die oudere alleenstaande in een groot huis in het dorp, kan ook wenselijk zijn.

Er is veel te doen over de komst van de Lelylijn en extra woningbouw, en de gevolgen van nieuwe bewoners van Fryslân voor de Friese identiteit. Maar zoals uit de voorbeelden in Waskemeer, Ferwert en Easterlittens blijkt: je kunt zelf als gemeenschap veel doen aan leefbaarheid. Ook bij de inpassing van nieuwe dorpsgenoten. En een levendig verenigingsleven, daar zorgen mensen zelf voor.

Er is op de vraag van krimp of groei in dorpen en het behoud van het Fries eigene geen eensluidend antwoord. Op elke plek zijn de wensen anders. Provincie, gemeenten en dorpsbelangen moeten daarom in gesprek blijven. Maar wees daarin niet te benauwd. Normaal en nuchter doen is niet altijd genoeg voor de toekomst. Veel lokale Friese gemeenschappen zijn hecht en kunnen veranderingen aan als het om behoud van identiteit gaat.

Reageren? Mail dan naar: hoofdredactie@frieschdagblad.nl