Coronacrisis trekt ook in Fryslân zware wissel op jongvolwassenen: een kwart is psychisch ongezond

De coronacrisis en de lockdown hebben een zware wissel getrokken op de mentale gezondheid van met name jonge mensen. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Een kwart van de 18-25-jarigen voelt zich psychisch ongezond. 40 procent is somberder dan voor de crisis.

Een kwart van de 18- tot 25-jarigen heeft psychische klachten.

Een kwart van de 18- tot 25-jarigen heeft psychische klachten.

In het eerste halfjaar van 2021 voelde 15 procent van de Nederlanders van twaalf jaar en ouder zich psychisch ongezond, blijkt uit onderzoek onder 10.000 Nederlanders dat het CBS jaarlijks uitvoert. Sinds het begin van de metingen gaven nog nooit zo veel mensen aan psychische klachten te ervaren.

Met de categorie 18- tot 25-jarigen gaat het psychisch het slechtst. Een kwart van hen voelde zich in de eerste helft van het jaar psychisch ongezond. Dat is ruim 10 procentpunt meer dan het gemiddelde in 2020 en ook dat is de hoogste score sinds 2001, toen het CBS begon met de vragenlijsten. Voor de coronacrisis lag het percentage onder jongvolwassenen stabiel rond de 14 procent.

,,Helaas herken ik dit beeld”, reageert Anneke Hol, klinisch psycholoog in opleiding bij GGZ Friesland. ,,Zowel in de patiëntenpopulatie als vanuit mijn thuissituatie. Onder pas studerende vrienden van mijn kinderen komt dit beeld ook naar voren. Eenzaamheid komt veel voorbij.”

Open deur

De CBS-cijfers verrassen Hol niet. ,,Eigenlijk is het een open deur, dacht ik toen ik het rapport las, want tijdens de lockdown hebben we dit zien aankomen natuurlijk. Juist die categorie is heel gevoelig voor dit soort ingrijpende veranderingen. Alleen achter je laptop op een studentenkamer, geen bijbaantje meer, geen fysieke sociale contacten meer.”

De adolescenten kregen de hardste klappen te verduren. ,,Volwassenen zaten ook thuis, maar hielden in ieder geval hun baan nog. Het draait allemaal om de balans: heb je de veerkracht om dit soort veranderingen op te vangen. Bij de adolescenten is té veel weggevallen.”

Somberder

40 procent van de jongvolwassenen gaf bovendien aan somberder te zijn dan voor de coronacrisis. ,,Het hangt ook met leefstijl samen”, geeft Hol aan. ,,45 procent geeft aan in de coronacrisis minder te zijn gaan sporten en bewegen. Bekend is dat er een link is tussen lichamelijke en psychische gezondheid.”

De cijfers komen uit de jaarlijkse Gezondheidsenquête van het CBS. De respondenten vulden een vragenlijst in over onder meer somberheid, het gevoel in de put te zitten, zenuwachtigheid, rust en kalmte, en geluk. Het CBS vroeg gericht of mensen zich minder goed voelden dan voor de coronacrisis. Dat bleek het geval. Ruim een kwart voelde zich bijvoorbeeld eenzamer. Bovendien kwamen ook gevoelens van angst, somberheid en stress meer voor.

Lichtpuntje

Eind 2020 ging de psychische gezondheid gemiddeld achteruit. Die ontwikkeling zette door in het eerste kwartaal van 2021. Een groeiende groep mensen voelde zich somber en neerslachtig en/of beschreef zichzelf als minder gelukkig. In het tweede kwartaal was een stabilisatie te zien, al voelden minder mensen zich toen kalm en rustig.

Langzaam tekent zich juist voor de leeftijdscategorie 0-40 jaar weer een stijgende lijn af. Hol ziet daar een lichtpuntje in. ,,Ik zie niet in waarom we niet meer zouden kunnen terugkeren naar het niveau van 2019. Ik ben een rasoptimist, maar ik denk dat de coronacrisis een veerkrachtiger cohort oplevert. Adolescenten hebben het nu zwaar, maar als ze weer terugveren zijn ze ook tegen meer bestand.”