Sjoerdtje Feenstra Drukte maakt bestellingen klaar bij thuisbezorgwinkel It Griene Strân in Workum, eerder deze maand.

Crisis laat mensen nadenken over consumptiegedrag

Sjoerdtje Feenstra Drukte maakt bestellingen klaar bij thuisbezorgwinkel It Griene Strân in Workum, eerder deze maand. Foto: Niels de Vries

Wat kan Friezen overhalen meer lokaal voedsel te kopen? Daar wil Annelieke van Engelenhoven (24) student duurzaam ondernemerschap aan de Campus Fryslân/RUG graag achter komen.

Voor haar masteronderzoek vraagt ze Friezen een enquête in te vullen. Ze had haar onderzoek al voor de uitbraak van het coronavirus opgezet, maar de pandemie blijkt voor veel mensen een trigger te zijn niet naar de supermarkt te stappen maar lokale alternatieven te zoeken. Zo loopt het stormbij verkopers als De Streekboer en Bioweb, die producten van lokale boeren verkopen.

Nu is er vooral sprake van massaproductie door boeren voor onbekende consumenten

Volgens Engelenhoven is dat goed verklaarbaar. ,,Je ziet altijd gedragsverandering bij een grote economische en sociale schok. Zo leidde de oliecrisis in de jaren zeventig tot een eerste stap richting duurzame energie. Ik zie het ook terug in de antwoorden die ik al op de enquête binnen heb gekregen. De coronacrisis is voor veel mensen aanleiding na te denken over hun consumptiegedrag. Nu ontdekken mensen dat het niet zo vanzelfsprekend is dat we altijd overal ons voedsel vandaan kunnen halen. Men zoekt daarom naar alternatieven.”

Zelf denkt ze dat meer lokale afzet van voedsel kan helpen bij het verduurzamen van de landbouw. ,,De druk op de landbouw en boeren om te verduurzamen is groot. Het huidige internationale productiesysteem is niet vol te houden. Lokale verkoop zorgt voor veel minder vervoer. Het is goed beschouwd toch vreemd dat we in Nederland geproduceerd vlees exporteren en zelf weer vlees uit bijvoorbeeld Ierland kopen.”

Lokaal voedsel is nu populairder dan ooit

We werken nu in shifts. Normaal zijn we op donderdag rond half vier klaar, nu zijn we tot 's avonds half negen bezig Omdat Bioweb alleen biologische groenten en andere producten verkoopt is niet alles wat de webwinkel aanbiedt regionaal. Maar door de corona zijn niet alle producten leverbaar.

Ook kan de lokale verkoop de relatie tussen burger en boer volgens haar verbeteren. ,,Nu is er vooral sprake van massaproductie door boeren voor onbekende consumenten. Er is totaal geen relatie tussen producent en consument. Die is er wel als je je voedsel van een boer in de buurt kunt kopen. En het is voor de boer ook een stukje erkenning.”

Engelenhoven had gehoopt op honderd ingevulde enquêtes, maar ze heeft er inmiddels al meer dan tweehonderd. ,,Natuurlijk prachtig, want hoe meer respons hoe beter het onderzoek.”

Lokaal voedsel te duur

Uit de eerste resultaten komt een weinig verrassend beeld naar voren. Het zijn vooral de wat oudere, rijkere mensen die lokaal voedsel kopen. ,,Jongeren geven aan dat ze het makkelijker vinden alles in een keer in de supermarkt te kopen. Ook vinden veel mensen lokaal voedsel te duur.”

Haar onderzoek, een opdracht van de gemeente Súdwest-Fryslân, moet duidelijk maken wat ook die groepen kan overhalen meer lokaal voedsel te kopen. ,,Súdwest-Fryslân heeft een aantal initiatieven opgezet om de verkoop van lokaal voedsel te stimuleren. Mijn onderzoek richt zich vooral op de psychologie van het koopgedrag. Spelen morele overwegingen mee of groepsdruk. Naast mijn scriptie schrijf ik ook een advies voor Súdwest-Fryslân hoe ze de lokale verkoop kunnen stimuleren.”

U kunt ons helpen de journalistieke onafhankelijkheid in Fryslân te waarborgen. Klik hier om een bijdrage te leveren.

Op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen over het coronavirus? Meld u aan voor onze dagelijkse nieuwsbrief