De Buma’s: een vooraanstaande familie met veel aanzien in Fryslân

,,Dit voelt als thuiskomen”, zei Sybrand van Haersma Buma nadat bekend was geworden dat hij was voorgedragen als burgemeester van Leeuwarden. Er is geen woord gelogen aan die uitspraak.

CDA-leider Sybrand Buma brengt een werkbezoek aan een zuivelboederij in aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen.

CDA-leider Sybrand Buma brengt een werkbezoek aan een zuivelboederij in aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen. Foto: ANP

Hij keert terug in de stad, waar de Buma’s in de achttiende en negentiende eeuw veel aanzien hadden verworven en waar ze zich in het centrum van de macht bevonden. De nieuwe burgemeester van Leeuwarden komt uit een geslacht van burgemeesters, juristen en vooraanstaande militairen.

In zijn twee jaar geleden verschenen boek Tegen het cynisme omschrijft Van Haersma Buma de periode van de tweede helft van de achttiende tot de tweede helft van de negentiende eeuw als de gouden eeuw van de familie Buma. ,,Het was de tijd dat de familie doordrong tot de top van de Friese samenleving”, zo gaf hij aan. In die tijd volstond de korte naam Buma niet meer en werd voor ‘Van Haersma Buma’ gekozen.

Boerenfamilie

Van oorsprong is de familie Buma een boerenfamilie. De oudste bekende stamvader is Binse Feddes. Hij woonde aan het einde van de zestiende eeuw in Dearsum. Zijn achterkleinzoon Fedde Wybes trok als koopman naar Sneek. Hij nam de achternaam Buma over van zijn moeder.

Lees ook: Buma: Leeuwarden voelt als thuiskomen en Sybrand Buma nieuwe burgemeester van Leeuwarden

Volgende generaties Buma kwamen steeds hoger op de maatschappelijke ladder. Gerlacus Buma was halverwege de achttiende eeuw de eerste Buma die in de universiteitsstad Franeker een academische opleiding volgde en zich van advocaat opwerkte tot president van het Hof van Friesland. Het was bijna vanzelfsprekend dat zijn zoon Bernhardus (1770-1838) ook rechten zou gaan studeren.

Over deze Bernhardus, het gaat hier om de overgrootvader van de overgrootvader van de nieuwe burgemeester, ligt bij Tresoar een strafdossier. Hij raakte betrokken bij enkele opstootjes en kreeg een strafproces aan zijn broek. Na een onderzoek, dat meer dan een jaar duurde, werd hij echter vrijgesproken.

Grondwet

Daarna maakte Bernhardus een glansrijke carrière door. In 1813 werd hij benoemd tot maire (burgemeester) van Leeuwarden. Als een van de Friese afgevaardigden zette hij in 1814 zijn handtekening onder de nieuwe grondwet en woonde hij de inhuldiging bij van koning Willem I. Twee jaar later werd hij grietman van Baarderadeel en verhuisde hij samen met zijn vrouw Roline Maria Hora Siccama naar Weidum, waar een statig buitenhuis werd gebouwd. In 1825 liet hij daar de familiebegraafplaats aanleggen. Roline Maria was de eerste, die daar in 1826 werd begraven. De particuliere familiebegraafplaats bevindt zich nog steeds in Weidum.

De naamsverandering was echter geen garantie op succes. Sybrand van Haersma Buma maakte geen carrière en ook zijn huwelijk strandde. Het aanzien en het geld was verdwenen, het buitenhuis in Weidum werd verkocht en later afgebroken

Na Bernhardus Buma, die in 1838 overleed, kwamen verschillende Buma’s in de politiek terecht of kozen voor een bestuurlijke loopbaan. Zoon Wybo Bernardus was van 1833 tot 1848 burgemeester van Baarderadeel. In 1870 ontstond dus de naam Van Haersma Buma. Sybrand – bet-overgrootvader van het huidige Tweede Kamerlid – kreeg bij koninklijk besluit het recht om Van Haersma aan de naam toe te voegen. Met een luxe naam wilde hij de stand, die de Buma’s in Fryslân hadden bereikt, bevestigen.

De naamsverandering was echter geen garantie op succes. Sybrand van Haersma Buma maakte geen carrière en ook zijn huwelijk strandde. Het aanzien en het geld was verdwenen, het buitenhuis in Weidum werd verkocht en later afgebroken. De kinderen vonden buiten Fryslân werk. Bernhardus (1875-1960) werd directeur van de Rotterdamse bankvereniging, een van de twee poten van de latere AMRO-bank.

Historisch besef

Zijn oudste zoon, Sybrand Marinus, keerde in de twintigste eeuw terug naar Fryslân. Hij werd burgemeester in Stavoren en later in Wymbritseradiel. ,,Mijn grootvader had een groot maatschappelijk en historisch besef”, aldus Buma in Tegen het cynisme . De burgemeester had tal van nevenfuncties. Zo was hij voorzitter van de hervormde jongelingsvereniging en van de christelijk-historische kiesvereniging. Dat een burgemeester zich met partijpolitiek bemoeit, zou nu ondenkbaar zijn. Door zijn toedoen veranderde de naam Stavoren in Staveren. Die naam deed volgens hem meer recht aan de historie. Tegenwoordig is het weer Stavoren.

In 1938 verruilde Sybrand Marinus Staveren voor de gemeente Wymbritseradiel. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog verzette hij zich fel tegen de Duitse bezetting. Om zijn openlijke koningsgezindheid en zijn negatieve houding tegen het nationaalsocialisme werd hij gearresteerd. Via de strafgevangenis in Scheveningen en Kamp Amersfoort kwam de burgemeester terecht in het concentratiekamp Neuengamme bij Hamburg, waar hij op 11 november 1942 overleed.

Bernhard van Haersma Buma - vader van - gaf in een interview aan dat hij wel eens dacht aan een carrièresprong door burgemeester van Leeuwarden te worden

Zijn oudste zoon Bernhard van Haersma Buma trad in de voetsporen van zijn vader. In 1962 werd hij burgemeester van Workum en in 1970 maakte hij de overstap naar Sneek, waar hij tot 1993 eerste burger zou worden. Hij bleef dus in Sneek, al gaf hij in een interview aan dat hij wel eens dacht aan een carrièresprong door burgemeester van Leeuwarden te worden.

Van Haersma Buma gaf zichzelf als CDA’er in het PvdA-bolwerk Leeuwarden echter weinig kans. Van een sollicitatie kwam het niet. Na zijn pensionering verhuisde hij wel naar Leeuwarden en is hij dus nu inwoner van de stad waar zijn zoon straks als burgemeester de scepter zwaait.

Nieuws

Meest gelezen