Vuilwaterlozingen in de recreatievaart is wel een probleem in Fryslân: ,,Mensen denken: wat maakt die ene drol nou uit?”

Ondernemers in de Friese rondvaartsector waren het zat om (af en toe) hun vuilwatertank op het oppervlaktewater te moeten legen. Ze trokken aan de bel bij Wetterskip Fryslân, dat het probleem met een relatief kleine investering kon oplossen. Nu zijn er tien innamepunten in vijf watersportgemeenten.

Een rondvaartboot leegt voor het eerst de vuilwatertank bij het inzamelpunt.

Een rondvaartboot leegt voor het eerst de vuilwatertank bij het inzamelpunt. Foto: Marchje Andringa

,,Kijk, zo simpel is het. Meer kan ik er niet van maken.” Jan Koopmans, voorzitter van de vereniging van Friese Rondvaart Ondernemers (FRO), demonstreert de gloednieuwe vuilwaterafvoer voor passagiersschepen in een aanlegsteiger in de haven van Earnewâld. Naast het grote blauwe innamepunt voor particuliere jachten is een luikje in de steiger aangebracht. Daaronder zit een aansluitpunt voor een slang, waarmee Koopmans binnen een halfuur de vuilwatertank van twee kuub van zijn klipper De Hoop kan legen.

Hij is zeer ingenomen met deze voorziening, waarvan er nog acht zijn aangebracht in Leeuwarden (twee), Franeker, Sloten, Terherne, Langweer, Workum en Woudsend. In Sneek was er al een. ,,De afzuigsystemen zijn storingsgevoelig, het gebruik daarvan kost vaak geld en ze zitten op punten achterin de jachthavens waar wij met onze grote schepen niet kunnen komen.”

Nu hebben de passagiersvaartuigen in hun thuishaven wel een afvoerpunt, maar toch raakt soms onverhoopt onderweg de tank vol. ,,Dan moeten we wel eens lozen, wat we zo veel mogelijk op zeer ruim open water doen. Maar het is niet uit te leggen aan onze klanten: we gaan nu even het toiletwater lozen en straks mag u erin gaan zwemmen.”

Kinderziektes

Dat is de reden waarom de FRO, waarbij zo’n vijftien schepen zijn aangesloten, zich meldde bij Wetterskip Fryslân voor een oplossing. Dat wilde graag meewerken. Een aantal jaren geleden werd bij wijze van proef zo’n innamepunt al aangelegd op de Pampuskade in Sneek, toen die gerenoveerd werd. Het bleek een succes. Nu zijn voor 65.000 euro tien van die punten gerealiseerd. Maandag werd het punt in Earnewâld officieel geopend. Koopmans hoopt dat er meer volgen. Otto van der Galiën, dagelijks bestuurslid van Wetterskip Fryslân, kan nog niks beloven. ,,We willen eerst kijken hoe dit werkt en of er misschien kinderziektes zijn.”

Paul van Ommen, directeur van de vereniging voor beroepschartervaart BBZ - de ‘bruine vloot’ -, is ook blij met de voorziening. ,,Dit is superinteressant. Wij zijn actief in het toerisme, en toeristen willen dat het water schoon is. Ze vinden het onbegrijpelijk dat er nog altijd geloosd wordt. Wij wijzen onze schippers erop dat ze hier ook gebruik van kunnen maken. Als het werkt gaan we de boer op naar Noord-Holland, Flevoland, de eilanden. In 2030 wordt het loosverbod voor schepen tot vijftig passagiers van kracht. Dit is een goede oplossing. Ook leuk is dat dit vanuit druk van de ondernemers zelf is gekomen en dat een alerte overheid is ingehaakt.”

Heet hangijzer

Het afvalwater in de recreatievaart is al jaren een heet hangijzer. Lozen op het oppervlaktewater is eigenlijk verboden voor particuliere plezierjachten, maar er zijn weinig handhavingsmogelijkheden en het gebeurt nog massaal. De voorzieningen in de jachthavens zijn niet altijd even uitnodigend. Soms wordt vijftien euro per leging gerekend. Of je kunt er maar beperkt terecht, bijvoorbeeld alleen tussen 10.00 en 12.00 uur, omdat de havenmeester je moet assisteren.

,,Vaak wordt door particulieren uit gemakzucht op het oppervlaktewater geloosd”, weet Anton Pothaar, beleidsmedewerker bij Wetterskip Fryslân. ,,Mensen denken: wat maakt die ene drol nou uit?”

Die maakt wel degelijk uit, zegt Van der Galiën. ,,Schoon water is van levensbelang: we zwemmen erin, het vee drinkt eruit, gewassen besproeien we ermee, en hier verderop in Noardburgum winnen we grondwater. We boeken veel vooruitgang met het terugdringen van fosfaten, helofytenfilters, zuiverende maaikorven etcetera. Nu moeten we het afvalwater van de recreatievaart aanpakken. Er wordt nog veel te veel geloosd. Bij metingen in de Sneekweek, of in de Prinsentuin in Leeuwarden in de zomer, zien we de waarden van E.coli-bacteriën meteen toenemen. Dat is zonde voor ons imago als watersportprovincie. Er moeten handhaafbare maatregelen komen bij de wetgeving.”

Voorzieningen moeten om te beginnen makkelijk toegankelijk, gebruiksvriendelijk en gratis zijn, vindt Koopmans. Dan komt er ook een omslag. ,,Het is lange tijd een een kip-en-ei-kwestie geweest”, zegt Ype Visser, beleidsmedewerker water bij de gemeente Tytsjerksteradiel. ,,Het ei ligt er. Dan kunnen de kippen er vanaf nu ook op af komen.”