Een boek, liederen, documentaire en zijn foto op menig schoorsteenmantel: dappere verzetsheld Jarl Ruinen uit Ee zal niet vergeten worden

Kort na de oorlog hadden veel dorpelingen in Ee een portret van huisarts Jarl Ruinen in de huiskamer staan. Zij eerden de verzetsheld die zich hard inzette voor anderen en dat met zijn leven bekocht. Vandaag legden kinderen van basisschool De Gearing witte rozen bij het graf.

Herdenking van Jarl Ruinen in Ee.

Herdenking van Jarl Ruinen in Ee. Foto: Marcel van Kammen

Jarl Ruinen werd maandag precies 76 jaar geleden eervol herbegraven, een half jaar nadat hij werd gefusilleerd. Onder de schuilnaam ‘Flipse’ hielp hij Joodse onderduikers een plek te geven. Ook smokkelde hij wapens, keurde hij opgeroepen arbeidskrachten voor Duitse fabrieken medisch af en bracht geheime krantjes rond. Zijn activiteiten bleven geen geheim voor de bezetter. In januari 1945 werd hij opgepakt en een week later - samen met twintig anderen - doodgeschoten als Duitse represaille voor de actie van enkele verzetsstrijders die arrestanten bevrijdden en daarbij twee Duitsers neerschoten.

Ruinen werd vervolgens in heel het dorp geëerd. Hij zette zich tot zijn laatste adem in om andere levens redden. Terwijl de 38-jarige huisarts voor het vuurpeloton stond, riep hij nog naar de Duitsers: ‘spaar de jongen’. Daarmee doelde hij op Geale Postma (23) uit Driezum, naast hem. Die oproep mocht niet baten.

Even voordat de basisschoolkinderen gisteren naar het graf liepen om de witte rozen te leggen en twee minuten stil te zijn, werd hen op het hart gebonden: wees bij het graf eerbiedig. De pet af en de handen uit de zakken. Dat waren ook de woorden die de schoolmeester 76 jaar geleden sprak tegen de klasgenoten van Luuk Ruinen, de achtjarige zoon van Jarl. Zijn schoolmaatjes waren toentertijd uitgenodigd om de begrafenis bij te wonen.

Dat deden de kinderen van De Gearing tijdens de herdenking keurig, ondanks het druilerige weer. Op school wachtte hen na de plechtigheid een tasje met daarin een boek over Ruinen, snoep van vroeger - zoals Haagse hopjes - én een portretfoto van de vroegere huisarts. De bedoeling daarvan is dat de kinderen die weer in huis zetten, om de memorabele vrijheidsstrijder een beetje uit de vergetelheid te halen.

Kinderboek

Het boek dat de kinderen kregen, werd voor het eerst gepresenteerd en uitgereikt. Onder meer aan de dochter van Jarl Ruinen, Lineke. Ze was zes jaar was toen haar vader overleed. Het boek werd geschreven door tekstschrijfster en journaliste Klasina van der Werf.

Van der Werf heeft vijftien jaar in Ee gewoond en kwam vanwege ‘75 jaar vrijheid’ op het idee om een boek te schrijven over Ruinen. ,,Mijn kinderen gingen hier naar school en hadden het dan ook over hem. Maar het is me opgevallen dat steeds minderen kinderen weten wie Jarl Ruinen was. Daarom heb ik geprobeerd om een boek te schrijven dat kinderen aanspreekt.” Volgens Van der Werf is Ruinen een goede kapstok om allerlei thema’s van de Tweede Wereldoorlog onder de aandacht van kinderen te brengen. Bijvoorbeeld de Jodenvervolging, evacués en wapendroppingen. ,,Ruinen geeft de oorlog voor de kinderen een gezicht. Hij brengt het verhaal dicht bij huis.”

Ook worden de kinderen in het boek met vragen uitgedaagd om na te denken over de oorlog. Van der Werf onderbreekt haar verhaal met vragen aan de lezers als: ‘Hoe zou jij het vinden als er plotseling onbekende kinderen in jouw huis komen wonen?’ De hoop van Van der Werf is dat scholen in de hele gemeente het boek opnemen in het curriculum. ,,Dit is voor heel Noardeast-Fryslân relevant.” Ook andere dorpen komen erin voor: Aalsum waar wapendroppings gebeurden, De Falom waar de arrestanten door verzetsstrijders werden bevrijd, Dokkum waar de twintig mannen werden doodgeschoten.

Het boek maakt onderdeel uit van een lesmethode, waarbij ook Friese liederen zijn geschreven door zanger Onno Loonstra en een documentaire is gemaakt door Auke en Lieuwe Ferwerda uit Ee. Bij de herdenking gisteren werden de liederen van Loonstra - samen met schoolkinderen opgenomen - ter gehore gebracht. Tijdens een filmpje met videobeelden die Jarl Ruinen zelf nog had gemaakt – beelden met zijn jonge kinderen, geitjes of zijn dienstauto - klonk in de Eben Haëzerkerk van Ee de zware tekst van Loonstra: ,,Jim leave heit wie dea, hy komt nea mear.”

De documentaire is nog in de maak. In het verhaal komen verschillende personen aan het woord die nog kinderen waren in de tijd dat Ruinen actief was.

Het boek en de documentaire hadden eigenlijk vorig jaar al moeten worden gepresenteerd, toen de bevrijding van de Duitse bezetting 75 jaar geleden was. Dat kon niet vanwege de coronacrisis. Daar ligt schrijfster Van der Werf uiteindelijk niet wakker van. ,,Of het nou 75 of 76 jaar geleden is maakt niet uit, het verhaal moet gewoon nooit vergeten worden.”